Werking van de gemeenschapsparlementen

Goeie afspraken maken goeie vrienden, en beter een goede buur dan een verre vriend. Het zijn oervlaamse spreekwoorden die zonder meer op een federale staatsstructuur van toepassing zijn. Een woord over de gemeenschapsparlementen en hun werking.

1 Verkiezingen

De verkiezingen zijn zeer gelijkend aan de verkiezingen op het federale niveau. Voor de verkiezingen van het Vlaams en Brusselse Parlement reist de vraag van Brussel-Halle-Vilvoorde overigens niet. Er geldt ook een kiesdrempel van 5% om versnippering in het politieke landschap tegen te gaan.

2 Legislatuur

De leden van de parlementen worden verkozen voor vijf jaar, en om de vijf jaar wordt het volledige parlement vernieuwd. De gemeenschaps- en gewestparlementen kunnen overigens niet voortijdig worden ontbonden. Dit betekent dat de situatie behoorlijk vast kan komen te zitten.

Alle verkiezingen van de gemeenschaps- en gewest-parlementen vallen op dezelfde dag als de verkiezingen voor het Europees Parlement.

3 Bevoegdheden

• Verkiezing van en controle op de regering
• Wetgevende akten: decreten en ordonnanties
• Bijzondere bevoegdheden

3.1 Verkiezingen en controle op de regering
De leden van elke gemeenschaps- of gewestregering worden verkozen door hun parlement. Er is geen koning op gemeenschaps- en gewestniveau. De facto kiest de partijvoorzitter.

De controle op de ministers is zeer gelijkend als die op federaal niveau, toch zijn er een aantal nuances, zie de BWHI:

• Art. 70 bepaalt dat de regering (en elk lid ervan) verantwoordelijk is ten aanzien van het parlement. Dus de regering (en elk lid ervan) moet het vertrouwen hebben van het parlement.
• Art. 71 over de motie van wantrouwen: Het parlement kan te allen tijde een motie van wantrouwen tegen de regering of één van haar leden indienen. De motie is alleen dan ontvankelijk als zij een vervanger aanduidt. Dus alleen een contructieve motie van wantrouwen is ontvankelijk. Is die aangenomen, dan volgt automatisch het ontslag van de huidige regering, en de aanstelling van de nieuwe regering.
• Art. 72 over de vertrouwenskwestie: De regering kan een motie van vertrouwen stellen, 48 uur later moet daarover gestemd worden. In geval van een goedkeuring is er geen probleem, in het geval van een verwerping is de regering van rechtswege ontslagnemend.

3.2 Wetgevende akten: decreten en ordonnanties
De wetgevende akten van de gemeenschappen en gewesten heten de decreten en ordonnanties. De procedure is bijna identiek als die in het federaal parlement: er zijn voorstellen en ontwerpen, er is de behandeling in commissie en in plenaire zitting.

Merk dat er op het gemeenschaps- en gewestniveau geen tweede kamer is zoals de Senaat op federaal niveau. Om in een alternatief controlemechanisme te voorzien, is er de mogelijkheid tot tweede lezing, na een korte periode kan men dan de tekst opnieuw bekijken.

Bijzonder is dat voor de Vlaamse zijde het parlement van de gemeenschap en het gewest versmolten zijn tot het Vlaams Parlement. Van de 124 leden van het Vlaams Parlement zijn er 118 van de Vlaamse Gemeenschap en 6 Brusselaars.
De Brusselaars mogen niet meestemmen wanneer het gaat om gewestaangelegenheden. Er is probleem wanneer programmadecreten worden voorgelegd. Het wordt vaak opgelost door te bepalen dat het gemeenschaps- en gewestbevoegdheden betreft, en de resultaten van de twee afzonderlijke stemmingen worden weergegeven.

3.3 Bijzondere bevoegdheden van de gewest- en gemeenschapsparlementen
De bijzondere bevoegdheden zijn zeer parallel met de bijzondere bevoegdheden van het federaal parlement:

• Onderzoekscommissie
• Benoemingen
• Etc…