Verkiezingen in België

Verkiezingen zijn van fundamenteel belang in een democratische samenleving. De parlementsleden worden aangeduid en aan het eind van hun mandaat op hun werk beoordeeld.

1 Actief en passief kiesrecht

Passief kiesrecht is het recht om verkozen te worden. Actief kiesrecht is het recht om te kiezen, in ons land een plicht. Omtrent het kiesrecht zijn een aantal bepalingen opgenomen in de grondwet, de rest is geregeld in het kieswetboek.

Het passief kiesrecht is geregeld in art. 64 en 69 GecGW. De voornaamste vereisten zijn, dat men moet Belg zijn en minimum 21 jaar oud. Zie ook art. 67, § 1, 1° en 2° GecGW voor w.b. de Senaat.

Het actief kiesrecht is geregeld in art. 61 GecGW. Men moet 18 jaar oud zijn, Belg, en niet door de wet in een uitzonderingspositie geplaatst.

2 Beginselen inzake verkiezingen

2.1 Verplichte en geheime stemming
Art. 62, laatste lid GecGW
Het feit dat de stemming verplicht is, is niet evident. Ook in ons land gaan er stemmen op om daar verandering in te brengen. De bedoeling was om de burgers toch op één moment te verplichten om zich te interesseren aan het overheidswerk. Nadeel van dat systeem is dat er een aantal mensen totaal ongeïnteresseerd gingen stemmen. Vroeger konden zij dan ongeldig stemmen, maar sinds de opkomst van het elektronisch stemmen is ook dat gedaan.

2.2 Het stelsel van de evenredige vertegenwoordiging en de kiesdrempel
De vraag is hoe we van een kiesuitslag naar een zetelverdeling gaan. De twee voornaamste mogelijkheden zijn een meerderheidsstelsel en een stelsel van evenredige vertegenwoordiging.

Bij een meerderheidsstelsel geldt de regel “the winner takes it all”. Een voorbeeld is het Verenigd Koninkrijk, waar in elke kiesomschrijving slechts één zetel te verdelen is. Een ander voorbeeld zijn de Verenigde Staten, waar aan elke staat een aantal kiesmannen zijn toegewezen die moeten gaan stemmen.

Bij een evenredige verdeling worden de zetels evenredig verdeeld, navenant de uitslag van elke partij, zoals dat bij ons het geval is, voor alle kamers, op alle niveaus.
Sinds kort is dat systeem getemperd door de kiesdrempel. In een bepaalde kies-omschrijving dient een partij minstens 5% te hebben om in aanmerking te kunnen komen voor een zetel. Over het algemeen is dat niet relevant, dit kan pas spelen in een omschrijving waar meer dan 20 zetels te verdelen zijn.

2.3 Partijfinanciering en verkiezingsuitgaven
De partijen mogen geen giften (meer) ontvangen. Al hun inkomsten zijn afkomstig van de staat. Er is een beperking op de verkiezingsuitgaven, en daar gebeurt ook controle op. © 2006 - 2010 Guggenheimer, gepubliceerd in Politiek (Mens en Samenleving) op 28-12-2006. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Guggenheimer is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Politieke partijen in Belgie: Dit is een lijst van de voornaamste politieke partijen in Belgie met hun voorzitter en hun website Deze lijst is volgens de gegevens van 2006
• Taalgroepen binnen het parlement: In een land als België is het van cruciaal belang om elke taal te respecteren binnen de volksvertegenwoordigende organen. In Kamer en Senaat is dat als volgt geregeld.
• Werking van de gemeenschapsparlementen: Goeie afspraken maken goeie vrienden, en beter een goede buur dan een verre vriend. Het zijn oervlaamse spreekwoorden die zonder meer op een federale staatsstructuur v…
• Samenstelling van de wetgevende kamers (federaal) in België: Er zijn twee wetgevende kamers, de Kamer van Volksvertegenwoordigers en de Senaat. De geschiedenis van de verhouding tussen beide kunt u elders le…
• Parlementsverkiezingen in België op 10 juni '07 - de uitslag: De kaarten zijn geschud in België. De parlementsverkiezingen van 10 juni 2007 hebben het land op zijn politieke grondvesten doen daveren. De peil…