Staatsinrichting: Rijksbegroting

Recht om Rijksbegroting goed te keuren Als eerste mogelijkheid heft de volksvertegenwoordiging de mogelijkheid of het recht om de rijksbegroting goed te keuren. Dit is het Budgetrecht van de volksvertegenwoordiging.

Budgetrecht

De Grondwet schrijft voor dat de Rijksbegroting in de vorm van een wet moet worden vastgesteld en dat voor elk begrotingshoofdstuk een apart wetsontwerp moet worden ingediend. Bovendien mag zo’n begroting een periode van niet meer dan twee jaar bestrijken (in de praktijk wordt alleen maar met één-jaarlijkse begrotingen gewerkt). De wettelijke vorm heeft het voordeel dat de volksvertegenwoordiging ook hier het recht heeft om goed of af te keuren en te amenderen.

De verdeling van de begroting over aparte hoofdstukken geeft bovendien de mogelijkheid om de onderdelen apart te bekijken. De regering kan de kamer dus niet dwingen tot een soort koppelverkoop door aantrekkelijke hoofdstukken te combineren met minder aantrekkelijke. Dat een begrotingshoofdstuk een wet is en als wetsontwerp wordt ingediend, kan aan de parlementaire aanpak worden gemerkt. Deze lijkt veel op die van andere, ‘gewone’ wetten. Maar er zijn ook verschillen.

De Rijksbegroting voor elk dienstjaar (dat samenvalt met een kalenderjaar) wordt op Prinsjesdag bij de Tweede Kamer ingediend. De begroting bestaat uit een aantal afzonderlijke hoofdstukken (voor ieder departement één hoofdstuk) plus nog een hoofdstukvoor het Huis der Koningin (de Hof houding), voor de Hoge Colleges van Staat (zoals de Raad van State) en een hoofdstuk Onvoorziene Uitgaven.

Verder zijn er aparte begrotingen voor de fondsen (zoals het Gemeentefonds en het Provinciefonds). Al deze onderdelen worden ingediend als wetsontwerpen, compleet met memories van toelichting en worden dus wet nadat ze door de Tweede en de Eerste Kamer zijn aanvaard. Het enige verschil met de gewone wetsontwerpen is dat de Koninklijke Boodschap ontbreekt, omdat de ontwerpen worden aangeboden door een commissie, in de figuur van de minister van Financiën, op Prinsjesdag.