Spanje onder Franco

Spanje kende een erg specifiek fascisme. Het evolueerde anders en langer. Het was een soort Nationaal Katholicisme. De verspreiders van deze ideologie meenden dat de fundamenten ervan terug gingen op de katholieke vorsten van 4 eeuwen eerder.

Oorsprong

Sommigen beweerden dat het fascisme een Spaanse uitvinding was die de politiek van Mussolini en Hitler lang vooraf ging. Veel zaken waren echter gelijklopend. In de woelige tijden na WO I kwamen revolutionaire bewegingen op. Oorlogsveteranen waren er in Spanje niet om het para-militaire karakter ervan te ondersteunen, maar enkele lieden bepleitten dezelfde gewelddadige stijl en tactieken als in Duitsland en Italië. In 1931, het jaar dat Primo de Rivera, het hoofd van de Republiek, werd afgezet richtte Onésimo Redondo Ortega, kenner van de nazi-ideologie, de ‘Castiliaanse Juntas van Spaanse Actie’ op. Het was een revolutionaire jeugdbeweging. De oprichter zei: “Youth should take exercise in physical struggle, should love violence as a matter of course… cultivating the spirit of violence, of military conflict”.

Falangisten

Een gelijkaardige visie hebbend zou de zoon van de afgezette president, de Rivera, de ‘Falange’ stichtten. Tijdens de Burgeroorlog zouden 200000 Falangisten de communistische milities bevechten. De Rivera werd dan opzij geschoven door Franco die de leider werd van de rechtse ‘Unificatie’. Met hulp van Mussolini en Hitler werd de zege behaald. Het Francoïsme ontstond. In een persoonlijke stijl regeerde de ‘Caudillo’, ‘bij de gratie God’s’. Dit religieuze aspect maakt het verschil met Italië en Duitsland, maar verder golden ook de fascistische idealen. Franco, die vanaf zijn jeugd in het leger geleefd had, organiseerde de samenleving in een militaire sfeer, met mythes en ideologie van de Falange. Hij stond een totalitair concept voor, hiërarchisch en geschraagd door de corporaties. De massa volgde hem en de Fascistische Partij echter niet omwille van deze ideeën. De Kerk was de grootste pilaar, met steun van het leger dominerend over de Partij. Dat was in de Spaanse cultuur en traditie steeds zo geweest en dat zou steeds zo blijven. Het Francoïsme, dat zich na 1943 wel niet meer officieel fascistisch noemde, kende er nog een lange ontwikkeling gekenmerkt door een sterk Katholicisme.

Sport

In de eerste jaren onder Franco kende ook de sport een doorgedreven fascistisering. Een ‘Delegacion Nacional de Deportes’ bepaalde alle federaties onder leiding van generaal Moscardo, die tegelijk het Spaans Olympisch Comité voorzat. Vooral voetbal was het fascistisch instrument bij uitstek. Zij moest de Spaanse viriliteit en Spaanse furie tonen in de internationale sport. Toch was de sportbeweging in Spanje niet zo ontwikkeld als in Duitsland en Italië. Rond de persoon van Franco zelf hing ook niet die lichaamscult die Mussolini had. Enkel rond zijn glimlach draaide enige esthetische theorie. Verder was er nog de mythe van de perfecte man. Dit was de soldaat-monnik, die zich onderscheidde door opofferingsgeest en geen schrik had van bloedvergieten. Deze verschijning was minder atletisch dan de Italiaanse of de Duitse tegenhanger. Op figuren lijkt hij eerder lang en mager. Om de jeugd aan te sporen deed de Gemaskerde Held regelmatig dienst als propagandamiddel. Om identificatie te vergemakkelijken werd die meestal bijgestaan door een jeugdige kompaan. Een soort Jeugdfront zette de indoctrinatie in de praktijk verder met pre-militaire gymnastiek. Uiteraard was het leger nauw verbonden met de educatie. Populaire evenementen werden vanaf 1941 sterk ondersteund omwille van de propagandawaarde. © 2007 - 2009 S0005141, gepubliceerd in Politiek (Mens en Samenleving) op 20-12-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van S0005141 is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Spanje: politieke indeling: de Spaanse grondwet: Met welke grondwet begon de geschiedenis van de Spaanse grondwetten? Wordt de allereerste opgedrongen grondwet door de Napoleontische bezetters gezien als een…
• Spaans: Afkortingen: Afkortingen, u komt ze overal tegen. Zo ook in Spanje. Hier een duidelijk overzicht met afkortingen die u in Spanje tegen kunt komen, op vakantie, in het bedrijfsleven, tijdens een etent…
• Spanje: Politieke indeling: De Spaanse staat: Het huidige Spanje zoals we dat vandaag kennen, was voor het eerst een politieke eenheid tijdens de Romeinse tijd. Weliswaar als een onderdeel van het grote Rome…
• Spanje: Politieke indeling: Het staatshoofd: Het staatshoofd van Spanje is de Koning. De Spaanse Koning is Don Juan Carlos de Borbón y Borbón. Zijn erfgenaam op de Spaanse Kroon is zijn jongste kind en zijn…
• Spanje: Politieke indeling: De Spaanse bevolking: Van oudsher is het Spaanse volk een gemengd volk. Een kruising tussen vele culturen en rassen uit alle windstreken. Voor een groot land als Spanje kent Spanj…

Bronnen en/of referenties

• KITCHEN, M. Fascisme. Baarn, 1977
• GONZALEZ-AJA, T. “Fascists and Christians? In the Spanish Martial Tradition of the Soldier-Monk ”. International Journal of the History of Sport. Special Issue: Superman Supreme. Fascist Body as Political Icon. Global Fascism. nr. 4, XVI (1999) 119-144