Executieve functies

Executieve functies worden ook wel de ‘regelfuncties’ en ‘hogere controlefuncties’ genoemd. Het zijn processen of vaardigheden die noodzakelijk zijn voor het oplossen van problemen, jezelf monitoren, plannen en organiseren, het nemen van initiatieven, het sturen van je gedrag en het corrigeren van fouten. Bij onder meer mensen met een stoornis binnen het autismespectrum, ADHD’ers, personen die te kampen hebben met leerstoornissen , hoogbegaafden, mensen die lijden aan schizofrenie en mensen die hersenletsel hebben opgelopen zijn de executieve functies vaak minder goed ontwikkeld. We zijn ons vaak niet bewust van onze executieve functies maar als ze niet goed werken en/of zijn ontwikkeld heeft dat vaak grote gevolgen voor het dagelijkse leven.

Respons-inhibitie

De vaardigheid om na te denken voor je iets doet, zodat je de tijd hebt om je mening te vormen over een situatie en de invloed daarvan op je gedrag; het vermogen om te kunnen stoppen met iets als dat noodzakelijk is en je niet laten afleiden door andere prikkels.

Werkgeheugen

Het vermogen om informatie in het geheugen te houden bij het uitvoeren van ingewikkelde taken. Daarbij gaat het om eerder geleerde vaardigheden of ervaring toe te passen in een actuele of toekomstige situatie. Het is een tijdelijke opslagplaats voor informatie die we vervolgens kunnen gebruiken, weggooien of opslaan in ons langetermijngeheugen. Als het werkgeheugen niet goed functioneert, is het moeilijk om ‘je te focussen, vooruit te denken, te plannen; om wat je net hebt gelezen te onthouden, instructies te onthouden, activiteiten te starten en weer te stoppen; problemen om te lossen en om structuur aan te brengen in je dagelijks leven.

Emotieregulatie

De bekwaamheid om emoties te leiden, om doelen te realiseren, taken af te maken of gedrag te controleren.

Volgehouden aandacht

De vaardigheid om aandacht te blijven schenken aan een situatie of taak, ondanks afleiding, vermoeidheid of verveling.

Taakinitiatie

Het vermogen om zonder aarzeling aan een taak te beginnen, op tijd en op een doelmatige wijze.

Planning / prioritering

De vaardigheid om een plan te maken om een doel te bereiken of een taak te voltooien. Het gaat er daarbij ook om dat je in staat bent om beslissingen te nemen over wat belangrijk en niet belangrijk is.

Organisatie

Het vermogen om manieren te ontwikkelen en te onderhouden om op de hoogte te blijven van informatie of benodigde materialen.

Timemanagement

De vaardigheid om in te schatten hoeveel tijd je hebt, hoe je deze het beste kunt verdelen en hoe je binnen een bepaalde tijd iets af kunt krijgen. Het besef dat tijd belangrijk is.

Doelgericht gedrag

Het vermogen om doelen te stellen, deze uit te voeren en om je daarbij je niet af te laten leiden of laten schrikken door tegenstrijdige belangen.

Flexibiliteit

De vaardigheid om plannen te herzien als zich belemmeringen of tegenslagen voordoen, zich nieuwe informatie aandient of er fouten gemaakt worden. Het gaat om de vaardigheid om je aan te kunnen passen aan veranderende omstandigheden.

Metacognitie

Het vermogen om een stapje terug te doen om jezelf en de situatie te overzien, om te bekijken hoe je een probleem aanpakt.
Het gaat daarbij om kijken naar hoe iets verloopt en hoe iets is gegaan.

Al deze, aan te leren vaardigheden, heeft een mens nodig om zijn leven te kunnen leiden. In het boek 'Slim, maar' van Dawson worden de functies uitgebreid besproken. Tevens worden in dit boek verschillende tips gegeven om ze (beter) te ontwikkelen.