Leraar worden: opleidingen en bevoegdheden

Leraar word je door een lerarenopleiding te volgen op hbo niveau of op universitair niveau (nadat je een universitaire opleiding hebt afgerond), tijdelijk leraar zijn kun je ook als je relevante werkervaring hebt en hbo werkniveau, in dat geval heet je een zij-instromer. Via schriftelijk onderwijs kun je ook leraar worden.

Basisonderwijs en voortgezet onderwijs

Een leraar basisonderwijs (meester of juf) word je door een Pabo opleiding te volgen. Dit is een opleiding op hbo niveau die op veel hogescholen wordt aangeboden. Hou er wel rekening mee dat je al in het eerste jaar van je opleiding een rekentoets op voldoende niveau af moet leggen. Men vindt in Nederland het heel belangrijk dat meesters en juffen voldoende verstand hebben van rekensommen. Een leraar voortgezet onderwijs word je door een hbo opleiding of een universitaire opleiding te volgen. Met een diploma leraar van een hbo krijg je zoals men dat noemt een tweedegraads bevoegdheid voor het vak wat je gestudeerd hebt. Je leert voor één vak. Je hebt geen bevoegdheid om andere vakken te geven, maar scholen mogen je wel tijdelijk een ander vak laten geven, als ze er geen docent met een bevoegdheid voor hebben. Met een tweedegraads bevoegdheid mag je lesgeven op het vmbo, en havo en vwo tot en met de derde klas. Wil je ook in de hogere klassen havo en vwo les kunnen geven heb je een eerstegraads bevoegdheid nodig. Die moet je halen op de universiteit, aansluitend op je universitaire opleiding of als je al een tweedegraads bevoegdheid voor het vak hebt. De overheid stimuleert dat docenten extra en hogere bevoegdheden halen; een docent die al bevoegd is mag eenmalig een extra of hogere bevoegdheid halen zonder dat zelf te hoeven betalen. Het personeelstekort op het voortgezet onderwijs is soms zo groot dat men overgaat tot het inzetten van onbevoegden. Soms gaat het dan om mensen die uit het bedrijfsleven komen, maar eigenlijk graag leraar zouden willen worden. Men spreekt dan over zij-instromers.

Schriftelijke opleidingen tot leraar

Het theoretische deel van een vak kan ook via een schriftelijke opleiding gedaan worden, als je genoeg zelfdiscipline hebt. De toetsen worden dan landelijk afgenomen. Lerarenopleiding Windesheim, die eigenlijk in Zwolle zit, werkt hiertoe samen met de LOI (Leidse Onderwijs Instellingen), die gespecialiseerd zijn in schriftelijke cursussen. Je moet wel zelf op zoek naar stagemogelijkheden, want bij opleidingen tot leraar is een stage altijd verplicht.

CAO: LB en LC salarissen

Een beginnend docent wordt volgens de CAO in het begin van schaal LB geplaatst (dat heette vroeger schaal 10). Ieder jaar mag je dan een tree omhoog, totdat je aan de top zit. Hoger kun je dan niet meer. Tegenwoordig zijn er meer doorgroeimogelijkheden, docenten die goed werk verrichten of die aan de top van LB zitten kunnen dankzij nieuwe regels makkelijker doorstromen naar LC (dat heette vroeger schaal 11). Door die doorstroommogelijkheden is het vak van leraar financieel weer iets aantrekkelijker geworden. Bij zij-instromers wordt gekeken naar het laatste verdiende inkomen, het gebeurt dus vaak dat zij-instromers hoger in schaal LB instromen dan eigenlijk nodig zou zijn. Er bestaat ook een schaal LD, sommige eerstegraads docenten die ook echt in de bovenbouw havo en vwo les geven, mogen in die schaal. Ook mensen met een middenmanagementfunctie op scholen worden in die schaal geplaatst. Voor het hele LB, LC en LD verhaal hebben scholen enige eigen ruimte, het kan dus zijn dat de ene school op een andere manier ermee omgaat dan een andere school. © 2008 - 2009 Hanspieterson, gepubliceerd in Opleiding en Beroep (Mens en Samenleving) op 07-08-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Hanspieterson is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Christelijke Hogeschool Ede. Beste Hogeschool in Nederland: De Christelijke Hogeschool Ede (CHE) is een Hogeschool met de christelijke identiteit. Dit krijgt vorm in de verschillende opleidingen die worden a…
• De IB-groep, wat kan deze voor u betekenen?: De IB-Groep beheert informatie, en financiert studies en opleidingen van mensen en instellingen, die te maken krijgen met onderwijs. Ook ondersteunt de IB-Groep d…
• Hoe is het op een Hogeschool?: Voor veel middelbare scholieren in de examenklas is het de vraag welke opleiding ze gaan doen. Natuurlijk hebben ze al een profiel gekozen, maar binnen een profiel zijn nog tal…
• Beroep: de logopedist: Het beroep: logopedist. Wat doet een logopedist en in welke werkgebieden is ze werkzaam? Waar kun je de Opleiding voor Logopedie volgen en hoeveel opleidingen zijn er? Veel mensen wete…
• Schoolvakanties in Nederland t/m 2011: In Nederland heeft niet iedereen op hetzelfde moment schoolvakantie. Het land is opgedeeld in Noord, Midden en Zuid en bovendien heeft het voortgezet onderwijs soms lan…