Spannend, de eerste schooldag!

Je hebt het waarschijnlijk al vaak tegen je peuter gezegd: "Als je vier bent, ga je naar de basisschool." Toch komt de eerste schooldag meestal al ruim vóór de vierde verjaardag van de nieuwbakken leerling. Op vrijwel alle basisscholen mogen kinderen eerst een aantal dagdelen 'wennen' in groep 1 voordat ze alle dagen naar school gaan. Officieel zijn scholen echter niet verplicht met wendagen te werken.

Voorbereiden op de basisschool

Veel ouders vragen zich af of ze hun kind moeten voorbereiden op de basisschool. Het antwoord is 'ja, maar overdrijf niet'. Het is echt niet nodig om thuis al allerlei educatieve activiteiten met je kind te doen of een schools ritme aan te houden omdat dat 'straks op school ook moet'. Wat op school gaat gebeuren, komt straks wel.

Wel is het goed om je kind mentaal voor te bereiden op deze nieuwe fase in zijn of haar leven. Praat over naar school gaan, lees boekjes voor over het onderwerp, noem namen van bekende kinderen die ook naar school gaan, loop of fiets een paar keer langs de school, benoem wat je ziet en straal positiviteit uit, hoe spannend je het zelf misschien ook vindt. Vooral voor kinderen die thuis de oudste of enige zijn, is het verschijnsel 'school' nog een onbekend, wat geheimzinnig gebeuren.

Sommige kinderen hebben een heel vreemd beeld van school. Zo beantwoordde de driejarige Tim de vraag 'wat is school' als volgt: "School? Daar verdwijnen kinderen die vier jaar zijn. Als je naar school moet, ben je weg." Want dat is wat hij had ervaren met kinderen op zijn kinderdagverblijf die vier jaar werden. Ineens waren ze weg, voorgoed...

Naast de mentale voorbereiding is het ook goed om een aantal praktische punten na te lopen voordat je kind naar school gaat: is het zindelijk, kan het zelf zijn billen afvegen, kan je kind zich zelfstandig aan- en uitkleden, lukt het al om de rits van de jas zelf dicht te doen? Oefen met dingen die je kind nog niet goed kan. Je zult versteld staan wat een kind in de gauwigheid nog kan bijleren als je verteld dat hij of zij dit eigenlijk moet kunnen voordat hij/zij naar school gaat!

Overdrijf echter niet: dreig niet dat je kind niet naar school mag als het niet op tijd lukt een rits dicht te doen of billen af te vegen. Niet alleen werkt het averechts, school krijgt hierdoor ook een negatieve lading. Bovendien is het niet waar: onzindelijkheid is altijd bespreekbaar, er is meestal wel reservekleding op school voor 'ongelukjes' en de juf wil best even helpen met een jas dichtritsen. Toch is het voor je kind (en - in alle eerlijkheid- ook voor de juf) een stuk prettiger als je kind zich al aardig zelf weet te redden. Dan hoeft het niet steeds hulp te vragen en zich in een afhankelijke positie op te stellen. Benadruk hoe knap de juf je kind straks zal vinden als hij of zij al zo zelfstandig is!

Koop tot slot een leuke rugzak, een mooie broodtrommel en een goed afsluitbare drinkbeker (controleer of je kind de beker zelf goed open en dicht kan krijgen). Heeft je kind gymschoenen nodig, koop dan geen schoenen met veters. De meeste kleuters dragen zachte gymslofjes, echte gymschoenen komen pas bij de oudere kleuters of in groep 3. Zet op tassen en bekers de naam van je kind.

Wennen op de basisschool

Met het starten op de basisschool komen er enorm veel nieuwe dingen en indrukken op een kind af. Het kind moet er allereerst aan wennen vijf dagen in de week bij de ouders vandaan te zijn. Zelfs al zijn kinderen gewend om een paar dagen per week naar de peuterspeelzaal of het kinderdagverblijf te gaan, vijf dagen per week weg van huis is voor de meesten echt andere koek. Tel daarbij op de groep met nieuwe kinderen, de nieuwe juf, de andere omgeving en een nieuw dagritme en je begrijp dat je kind heel wat te verwerken krijgt.

Juist daarom is het fijn dat bijna vier-jargen alvast een aantal ochtenden of middagen (maximaal vijf dagen of tien dagdelen in totaal) mogen meedraaien in de klas. Ze leren de kinderen kennen en de juf, en ervaren hoe het eraan toe gaat in de klas. Of je als ouder de eerste schooldag mag blijven, verschilt van school tot school, van juf tot juf en van situatie tot situatie. Sommige kinderen huilen onbedaarlijk als ze voor het eerst op school achterblijven, anderen gaan in de kring zitten alsof ze al jaren niet anders gewend zijn.

Over het algemeen geldt dat kinderen sneller hun draai vinden als er geen ouder in de buurt is. Houd dat dus in je achterhoofd, ook al gaat het afscheid nemen gepaard met onbedaarlijk gehuil en klampt je kind zich helemaal aan je vast. Misschien heb je het zelf wel net zo moeilijk als je kind. Probeer dan toch dat niet te laten merken, want je maakt het er voor je kind alleen maar moeilijker op. Heeft je kind een lievelingsknuffel? Geef die dan mee naar school, dan voelt je kind zich net een beetje minder alleen.

Geef je kind ook thuis de ruimte om te wennen. Moe? Laat maar lekker even op de bank liggen, of houd je kind een middagje thuis van school om bij te tanken. Humeurig? Geef hem of haar de ruimte. Extra druk of ineens weer onzindelijk? Maak je er niet al te druk om, het is van voorbijgaande aard. Zodra je kind zijn draai gevonden heeft op school, wordt het vanzelf beter.

Wanneer starten op school

Als je kind vier jaar is, mag het naar de basisschool. Toch kan het best zijn dat de juf aangeeft dat je kind nog niet welkom is. Niet alle periodes zijn even geschikt om in te stromen. In de drukke decembermaand met Sinterklaas en Kerst zijn de kleuters vaak erg druk en is het heel onrustig in de klas. Voor nieuwe leerlingen kan dat te overweldigend zijn; bovendien heeft de juf dan vaak haar handen vol aan de andere kinderen, waardoor ze de nieuwe leerling niet goed kan opvangen.

Sommige scholen laten kinderen ook niet meer wennen in de laatste weken voor de zomervakantie. De kinderen in groep 1 zitten na de zomervakantie in groep 2 en je kind moet dan weer aan een nieuwe groep wennen. Bovendien zitten de instroomgroepen aan het eind van het schooljaar vaak erg vol. Voor je kind kan het prettiger zijn om dan na de zomervakantie te starten in de nieuwe instroomgroep. Dan heeft hij/zij de juf bijna voor zichzelf!

Hoewel scholen vaak goede argumenten hebben om je kind nog even te laten wachten met naar school gaan, kan het zijn dat je het er zelf niet mee eens is. Omdat je kind nu eenmaal ontzettend aan school toe is, of omdat je denkt dat de argumenten niet opgaan voor jouw kind. Dan is het goed om te weten dat scholen verpicht zijn om kinderen minstens één keer per maand te laten starten. Moet jouw kind langer wachten en ben je het hier niet mee eens, dan kan je je beroepen op deze regel.

Of het verstandig is om hierover dwars te gaan liggen is een ander verhaal; je hebt kans dat je daarmee een valse start maakt in je relatie als ouder met de school. Bedenk dat de school de komende acht jaar een grote rol in je leven en dat van je kind zal spelen, of je het nou leuk vindt of niet. Op het moment dat kinderen naar school gaan, ben je je autonomie als opvoeder voorgoed kwijt.