Spijbelen in Nederland

Wanneer een scholier drie dagen achter elkaar, of langer, school verzuimt of in een maand meer dan een achtste van de lessen mist, spreekt men van spijbelen. In 2008 trad het Openbaar Ministerie 8100 keer op tegen spijbelen. Uit onderzoek van het CBS blijkt dat ongeveer een derde van alle leerlingen uit het voortgezet onderwijs wel eens spijbelt. Wat zijn de oorzaken van spijbelgedrag? Welke gevolgen kent spijbelen? En op welke manier probeert Nederland spijbelaars een halt toe te roepen?

Waarom wordt er gespijbeld?

Er zijn grofweg twee vormen van spijbelen. Allereerst is er het luxeverzuim: in dit geval gaan leerplichtigen zonder toestemming buiten de schoolvakanties op vakantie. Daarnaast kent men het signaalverzuim, een bredere vorm van spijbelen. Bij signaalverzuim is er sprake van spijbelgedrag dat deels wordt veroorzaakt door problemen thuis of op school. Drs. T. de Vos geeft als voorbeelden hiervan dat de spijbelaar “de les saai vindt, een hekel heeft aan het vak of problemen met de bewuste docent”.

Wat zijn de gevolgen?

Spijbelaars hebben een grotere kans om op latere leeftijd de criminaliteit in te gaan. Veel criminele jongeren hebben namelijk een voorgeschiedenis van lesverzuim. Daarnaast hebben ze een grotere kans om een diploma mis te lopen, waardoor ze aanzienlijk minder kansen hebben op de arbeidsmarkt. En het gebrek aan een baan betekent een grotere kans om af te glijden naar crimineel gedrag.

Welke maatregelen worden er getroffen?

Naast de ouders, zijn er twee partijen die het spijbelen aanpakken: de scholen en OM dat voornamelijk handelt namens justitie, Bureau Halt en leerplichtambtenaren.

Door veel scholen worden maatregelen getroffen. Ze brengen het spijbelen in kaart en bestraffen het. Vaak worden ook de ouders geïnformeerd over het spijbelgedrag van hun kind. In Leijgraaf en Bedra gaan ze zelfs verder: respectievelijk moeten leerlingen zich daar door middel van een pasjessysteem aan- en afmelden voor een les en worden in geval van spijbelen direct sms’jes verzonden naar de desbetreffende leerlingen en hun ouders.

Daarnaast neemt het Openbaar Ministerie maatregelen om spijbelaars een halt toe te roepen. Zo worden er boetes uitgeschreven aan ouders wanneer er sprake is van luxeverzuim, om vakanties op die manier financieel een stuk ongunstiger te maken, en mogen spijbelaars een bezoek aan de kantonrechter verwachten bij signaalverzuim. Het OM kan namelijk boetes en taakstraffen opleggen. In 2008 gebeurde dat zo’n 2100 keer.

Conclusie

Men kan dus concluderen dat een derde van alle Nederlandse scholieren wel eens spijbelt als gevolg van ‘bijzondere vakanties’ of problemen op school of thuis. Daar criminele jongeren vaak een achtergrond als spijbelaar hebben en zonder diploma slechte kansen hebben op de arbeidsmarkt, nemen scholen en het OM verschillende maatregelen.