Joodse inspiratie (10): Joodse identiteit geen vrije keuze

Een nieuwe serie uitspraken van Rebbe Menachem Mendel Schneerson. Aandacht voor: Joodse identiteit geen vrije keuze, de droom, mogelijkheid om te verbinden met het Oneindige, hoger en hoger, het goede doen, het wonder van de Jood, omgaan met falen, boven ons verstand, echte ideeën, waarom laat God dit gebeuren? Paradijs, ware tzaddikiem, objectief geloof, wie staat dichter bij God? burger van de wereld is iemand die verlangt te zondigen.

Joodse identiteit geen vrije keuze

Jood-zijn gebeurt niet vrijwillig. God bepaalt de keuze. Al op de achtste dag wordt een Joodse mannelijke baby besneden zonder dat hij er om gevraagd heeft. Ook heeft niemand aan de generaties ná de Openbaring op de Sinaï gevraagd of ze bereid zijn de wetten na te leven. Zelfs iemand die voor het Jodendom kiest doet dat omdat hij dat van binnenuit zo voelt. Zouden we als Jood leven omdat ons hart en geest dit vertellen, dan zouden we niet verder komen dan wat ons hart en geest weten. Maar onze reis gaat veel verder dan dat en is oneindig.

Visie van Etsel
Jood zijn blijf je je hele leven lang zelf al zou je je leiden door je hart en geest en tot een andere godsdienst overgaan c.q. een andere god aanbidden. Feitelijk is er geen andere keuze dan om de Joodse wetten na te leven. Dat is wat God verlangt en daarom laat Hij iemand als Jood geboren worden en juist niet als niet-Jood. Het gaat om de plicht als Jood te leven conform de Tora en daarbij zijn andere religies, die alleen met het hart en geest gekozen kunnen worden en niet door God bij de geboorte zijn bepaald, uitgesloten. De plicht de Tora na te leven gaat boven hart en geest uit (er zijn heel wat Tora wetten die choekkiem worden genoemd - dat zijn wetten die de mens niet kan begrijpen zoals de spijswetten. Voor meer informatie: Torastudie 106: de logica van mitswot - wetten (Exodus 21:1)). De keuze van een Jood om een andere religie aan te nemen c.q. een andere god te aanbidden staat in het niet bij Gods keuze om iemand als Jood te laten leven. Een Jood kan simpelweg niet tegen Gods keuze in handelen en verplicht zich als zodanig tot naleving van de Tora. Een Jood kan niet voor God kiezen (zoals een christen kiest voor Jezus; je wordt niet als christen geboren). Een Jood moet God dienen. Overigens is die verplichting bepaald geen ramp omdat het een oneindige reis is die veel meer biedt dan wat een enig andere religie c.q. enig andere god ooit zou kunnen aanbieden.

Samenvattend: Terwijl niet-Joden met hun hart en geest kunnen kiezen voor Allah, Boeddha, Jezus, andere goden, of zelfs tegen God, kunnen Joden niet met hun hart en geest voor of tegen God kiezen. God bepaalt hun keuze en de Joden hebben slechts te gehoorzamen. Wanneer Joden niet met hun hart en geest voor God kunnen kiezen kunnen ze al helemaal niet kiezen voor de goden van het christendom, islam, etc. Dit impliceert dus dat zending onder Joden per definitie onmogelijk is omdat God al voor de geboorte van de Jood de keuze heeft bepaald en de Jood dit niet kan wijzigen door zelf te kiezen.

Exodus 24:7 Daarop nam hij het boek des Verbonds en las ten aanhoren van het volk; en zij zeiden: “al wat de Eeuwige heeft gesproken, zullen wij doen en wij zullen luisteren.” wij zullen doen en wij zullen luisteren Toen het volk zei: “Wij zullen doen en wij zullen luisteren”, was een hemelse stem te horen: “Wie openbaarde aan Mijn kinderen dit geheim, dat aangewend wordt door de engelen?” In Psalm 103:20 staat: “Zegen de Eeuwige Zijn engelen, die machtig zijn in kracht, die Zijn woord vervullen, die de stem van Zijn woord horen.” Eerst 'doen' zij en dan 'horen' ze. Dit vers geeft expliciet aan dat Joden de plicht hebben de Tora na te leven zonder zich daarbij eerst door hun hart en geest te laten leiden.

De droom

Je bouwt een droomhuis. Je begint met een droom. De droom wordt een plan. Het plan wordt een hoop vuil werk. Het vuile werk wordt een huis. Als je succesvol bent, is het het huis van je dromen. Droom, een plan, vies werk, succes. Waarom is dit de fundamentele strategie van alle menselijk streven? Omdat dit het verhaal van het universum is. Degenen die de droom voelen, die het plan kunnen lezen, zien dat we nu bij de afwerking zijn.

Visie van Etsel
Het droomhuis is de 'woning' voor God op deze wereld. We begonnen met niets, hebben hard geploeterd en zijn nu in het eindstadium. Met de komst van de Masjiach zal het huis klaar zijn en wonen we in een wereld dat geheel vervuld is met kennis van God.

Mogelijkheid om te verbinden met het Oneindige

Elk moment, elke menselijke activiteit is een kans om te verbinden met het Oneindige. Elke handeling kan een verheffing van de ziel zijn. Het is alleen je wil die je in de weg staat. Maar zodra je wilt, ben je aangesloten.

Visie van Etsel
Ieder mens kan zich met God verbinden. Er bestaat geen enkele drempel. Het hangt echter alleen van de wil af. Wil je je verbinden met het Oneindige?

Hoger en hoger

Het is onze aard, van ons allemaal, dat we nooit meer dan de helft bereiken van wat onze doelstelling is. Als we 100 dollar verdienen, willen we het tot 200 dollar maken. En als we 200 dollar bereiken, streven we naar 400 dollar. Op dezelfde wijze moeten we streven naar steeds hogere doelen bij het doen van goede daden.

Visie van Etsel
Wanneer we ons verbinden met het Oneindige lukt het ook om steeds beter en meer goede daden te verrichten. God helpt ons hierbij.

Het goede doen

Soms gebeurt het dat je van plan bent iets met de beste bedoelingen te doen maar dat je eindigt met wat het tegenovergestelde lijkt. Weet met absolute zekerheid – want dit is een traditie van onze wijzen, dat als je ware intentie goed is, er alleen maar het goede kan ontstaan. Misschien niet wat je verwachte, maar toch dat het goed is.

Visie van Etsel
Het gaat om de positieve inzet. Dit geldt ook bij het naleven van de Tora. Het gaat om de positieve inzet de Tora na te leven ook al blijkt het soms dat je zonder opzet zondigt. Niet de zonde is het belangrijkst, maar het berouw.

Het wonder van de Jood

Dat er nog steeds Joden op deze planeet lopen mag een wonder genoemd worden. Ondanks alle vervolgingen leven er nog steeds Joden. Joden zijn kinderen van martelaren en wonderen.

Visie van Etsel
Een wonder? Ja en nee. God heeft immers gezegd dat het Joodse volk eeuwig zal blijven bestaan. God bepaalt ook de Joodse identiteit (zie hierboven). Maar vanuit menselijk perspectief bezien is het toch een wonder.

Grotere wonderen

Op een dag zullen we grotere wonderen aanschouwen dan de Tien Plagen of de splitsing van de Rietzee. Dan zullen onze ogen geopend worden en zijn we bevoegd de wonderen te zien.

Visie van Etsel
Dit zal zijn in de tijd van de Masjiach wanneer de aarde vervuld is met kennis van God.

Omgaan met falen

Falen kan je verder brengen dan succes. Als je succes hebt bent je heel en compleet maar kan je je eigen universum niet doorbreken. Als je faalt bent je gebroken, maar je kunt ontsnappen. De schelp van je geschapen wezen is gebroken en nu kan je naar het Oneindige toegroeien.

Visie van Etsel
In onze maatschappij wordt te veel de nadruk gelegd op succes. Alleen als je succesvol bent lijken de mensen bewondering voor je te hebben. Maar met succes kan je minder snel naar God toegroeien dan wanneer je faalt. Falen doet je beseffen dat je God nodig hebt om te groeien.

Boven ons verstand

God weet alles al. Toch hebben we een vrije keuze. Is dit onlogisch? Wanneer we spreken over de bron van ons bestaan is onze logica niet meer van toepassing. Er is geen begrip.

Visie van Etsel
Uiteraard moet een almachtige God alles weten. Maar is het erg dat God alles al weet en wij nog niet? Het gaat om de vrije keuze die we kunnen maken. We moeten vanuit ons zelf handelen, niet vanuit de kennis die God heeft. Dat is immers onmogelijk. Hopelijk weet God dat ik steeds de goede keuzes maakt en dat Hij me helpt wanneer ik toch van het rechte pad afdwaal. Zonder Hem ben ik niets waard.

Mediteren in de ochtend

Laat de wereld 's ochtend eerst even wachten. Neem een paar momenten om te mediteren. Daarna kan je de duisternis in duiken om het te verlichten.

Visie van Etsel
Het is goed om 's ochtend eerst te mediteren en te bidden. We hebben kracht nodig om onze taak goed te kunnen volbrengen. Niets komt zonder Gods hulp tot stand.

Echte ideeën

Ik geloof niet in filosofie. Ik geloof in ideeën die mensen veranderen.

Visie van Etsel
Praktische filosofie: mooie taal omzetten in daden.

Waarom laat God dit gebeuren?

Bij lijden vragen we ons af waarom God dit laat gebeuren. Maar als de wereld zin en betekenis heeft dan zie je dat er een plan is. Hoe past het lijden in het plan. Alleen God weet het. Als ik het niet weet, moet ik het niet weten. Ik moet alleen weten wat ik in de Schepping moet doen. Dat is om de wereld te veranderen zodat er geen lijden meer plaatsvindt.

Visie van Etsel
We kunnen het lijden alleen maar proberen te verzachten. Dat is onze taak. Het waarom achter het lijden zullen we nooit begrijpen.

Paradijs

Rabbi Sholom Ber van Lubavitch placht te zeggen dat als de hedonisten zou weten wat de extase van de mystieke unie inhoudt, ze alles zouden verlaten om het na te jagen. Het is niet alleen plezier, het is de bron van alle genoegens.

Visie van Etsel
Ooit hoorde ik de Amerika-deskundige Maarten van Rossem zeggen dat hij helemaal niet verlangt om eeuwig gelukkig te zijn. Dit vond ik een opvallende uitspraak. Volgens mij ligt de oorzaak ervan gelegen in het feit dat de mens lijden en pijn zo gewend is dat hij geen enkele voorstelling kan maken van wat nu geluk precies inhoudt. Want waarom zou een mens anders zeggen dat hij niet af wil van pijn en lijden?

Ware tzaddikiem

Ware tzaddikim emuleren hun Schepper. Voor hen is elk detail van het leven zinvol en heeft het een doel - elke stap is een beslissing, iedere beweging is een bewuste keuze. En toch blijven ze boven dit alles staan. Wat is hun geheim? Ze beseffen dat ze geen lichaam zijn, maar een ziel.

Visie van Etsel
Hoewel de meeste mensen geen tzaddikiem (vromen) zijn, is het wel goed om de levens van de tzadikkiem enigszins na te bootsen. Net zoals de vromen God nabootsen. Besef dat je een ziel bent en dat het lichaam slechts een voertuig is voor de ziel. Realiseer je dat alles een betekenis heeft in het leven, zelfs pijn. Door aandacht aan de ziel te besteden overwin je alle moeilijkheden en zie je het zelfs niet meer als problemen.

Objectief geloof

Als je je geloof baseert op wat zinvol is en wat je het beste uitkomt, dan zal je intellectueel onderzoek vrezen. Je geloof zal subjectief blijken te zijn. Maar wanneer je geloof gebaseerd is op de realiteit van je innerlijke ziel, dan vrees je geen intellectueel onderzoek maar zal je slechts meer begrijpen. Daarom is het ware geloof objectief.

Visie van Etsel
Geloof moet altijd op de Tora gebaseerd zijn. Het heeft geen zin om uit te kiezen wat je van pas komt. Het geloof moet alles bevatten wat in de Tora staat. Pas dan is het objectief.

Wie staat dichter bij God?

Wie staat dichter bij God? Iemand die zich geheel afzondert van de mensheid en zich concentreert op het spirituele of iemand die als leraar kinderen laat verwonderen over Gods schepping? God heeft een doel met de schepping, dus een leraar die uitleg geeft over Gods schepping staat dichterbij.

Visie van Etsel
In het Jodendom kent men geen mensen die zich van de wereld afzonderen zoals monniken en nonnen. God kan alleen gediend worden door contact te blijven houden met deze wereld.

Burger van de wereld is iemand die verlangt te zondigen

De Joodse wijzen zeggen: “Vernietig het verlangen van de mens om te zondigen en je zou de wereld vernietigen.” Wanneer iemand geen verlangen meer heeft om te zondigen is hij geen burger van deze wereld meer. En wie zal kunnen veranderen zonder aanwezigheid van burgers?

Visie van Etsel
De nadruk ligt dus op het berouw. Het gaat erom dat we veranderen door niet aan het verlangen van de zonde toe te geven. Zonder verlangen naar de zonde kan de mens niet veranderen. Daarom wordt het hele leven gezien als een groeiproces.

Meer informatie in onze special: Joodse inspiratie door Rebbe Menachem Mendel Schneerson.

Lees verder

• Joodse inspiratie (9):Geloof is niet genoeg, vertrouw op God
• Joodse inspiratie (8): Bid niet maar verbind jezelf met God
• Joodse inspiratie (7): Het werk van onze handen e.a
• Joodse inspiratie (6): Gods advocaten, God: vader en koning
• Joodse inspiratie (5): moedige helden, vrede, e.a