De sarcofaag van Tsjernobyl

In 1986 ontplofte kernreactor 4 in de kerncentrale van Tsjernobyl. Als noodoplossing werd er toen over de reactor een sarcofaag gebouwd die de radioactieve straling moest tegenhouden. Dit gebeurde in heel moeilijke omstandigheden. Daarom is de sarcofaag, die toen gebouwd werd, in bouwvallige staat en toe aan vernieuwing. Er dreigt namelijk opnieuw een stralingswolk te ontsnappen uit reactor 4.

De eerste sarcofaag

De eerste sarcofaag werd gebouwd vlak na de ontploffing om de straling tegen te houden. Omdat de straling zo hoog was, moest de sarcofaag snel opgetrokken worden. De mensen die toen aan de reactor gewerkt hebben, waren zich niet bewust van de straling en het gevaar dat die met zich meebracht. Het is een bouwwerk, gemaakt van 700.000 ton staal en 400.000 ton beton. Men bouwde het rond 200 ton radioactieve brandstof en een koek van beton en zand dat samensmolt toen de temperaturen bij de explosie opliepen tot 1.800°C. Hoeveel radioactieve brandstof hier nog aanwezig is weet niemand, want slechts 25 procent van de reactor is toegankelijk. De sarcofaag staat er nu al sinds 1986 en is al redelijk afgetakeld. Ondertussen is het verouderde bouwwerk al wel een keer verstevigd met stalen constructies, maar de oude sarcofaag is zo lek als een zeef. Door de gaten en scheuren stroomt regen naar binnen en ontsnappen radioactieve stralingen. Als het stalen omhulsel instort kunnen de gevolgen destructief zijn.

De nieuwe sarcofaag

Als oplossing heeft men plannen gemaakt voor de bouw van een nieuwe sarcofaag. Deze stalen boog wordt meer dan 100 meter hoog, 190 meter breed en 200 meter lang. Het wordt de grootste mobiele constructie ooit en zal de oude overkoepelen. De kostprijs wordt geschat op 1 tot 1,5 miljard euro. De Oekraïense regering vraagt internationale steun om dit ontzaglijk hoge bedrag te verkrijgen. De Europese Commissie doneerde al 110 miljoen euro.

Waarom moet er een sarcofaag staan?

De sarcofaag in Tsjernobyl is gebouwd om de radioactieve straling tegen te houden. Deze straling kan kankerverwekkend zijn. De DNA-moleculen worden namelijk veranderd door de straling en daardoor kunnen de lichaamscellen veranderen wat kan leiden tot kanker.

We hebben drie soorten straling. Alfastraling bestaat uit twee protonen en twee neutronen die worden afgeschoten. Alfastraling kan eenvoudigweg tegengehouden worden door een blad papier. Bètastraling is de straling waarbij een proton of een neutron wordt uitgezonden. Omdat deze deeltjes veel kleiner zijn moeten ze tegengehouden worden door een metalen plaat. Gammastraling ontstaat als elektronen van een hogere naar een lagere energietoestand gaan. Hierbij wordt een onzichtbare elektromagnetische straling uitgezonden die erg moeilijk tegen te houden is. Het is dus noodzakelijk om er een betonnen sarcofaag rond te bouwen om ze tegen te houden.