De geschiedenis van de Amerikaanse maffia

Veel Siciliaanse families emigreerden door omstandigheden eind 19e, begin 20e eeuw naar de VS. Ze introduceerden er ook de maffiapraktijken. Vooral Chicago en New York werden thuisbases voor gangsters als Al Capone en Lucky Luciano. Eerstgenoemde verdiende miljoenen aan de Drooglegging in de jaren 20 en 30 van de vorige eeuw. Het kwam zelden tot veroordelingen wegens een corrupt politieapparaat. Pas in de jaren 60 kreeg justitie inzicht in en enige greep op de maffiapraktijken.

Komst van Italianen en de maffia naar de VS

Tussen 1876 en 1924 emigreerden 17 miljoen Italianen, waarvan bijna de helft naar de Verenigde Staten. Aan het einde van de 19e eeuw was met name New Orleans in trek als eindbestemming. De grote golf van Sicilianen vertrok echter aan het begin van de 20e eeuw. niet alleen vanwege de terreur van Mussolini, maar ook als gevolg van een serie aardbevingen die het eiland in nog groter ellende achterliet dan daarvoor. New York alleen al telde rond 1920 meer dan een miljoen Italiaanse immigranten. Deze immigranten bleven vasthouden aan hun cultuur, hun familiebanden en (eet)gewoonten. In het nieuwe vaderland gingen zij dicht bij elkaar wonen en vormden in steden als New York hun eigen wijk: Little Italy. Hier hadden ze hun eigen bakkers, slagers, restaurants, kappers, kledingzaken enz. Helaas bleef het niet bij gezellige, ambachtelijke tradities, maar bleken ook de maffiapraktijken mee verhuisd.

Beruchte maffiabendes in de VS

La Mano Nera (De Zwarte Hand) was de bijnaam van een Siciliaans genootschap van afpersers en moordenaars. Als een winkelier niet op tijd betaalde -wat zelden voorkwam- kreeg hij meestal eerst een waarschuwing en werd hij in het uiterste geval vermoord. De angst voor de Zwarte Hand was zo groot dat ook andere criminelen zich uitgaven als leden van dit misdaadsyndicaat. Het zou lang duren voor de Amerikaanse justitie enig inzicht kreeg in de structuur van de georganiseerde Italiaanse misdaad. Ondertussen kwam in Chicago de Outfit als maffiabende van de grond en konden zich in New York de Vijf Families ontwikkelen. In het begin hielden de Italianen zich voornamelijk bezig met het betrekkelijk onschuldige gokken, maar met de Drooglegging (1920-1933) brak een periode aan waarin grof geweld werd gebruikt. Het ontbrak de politie en de FBI aan inzicht in de maffiaorganisatie, deels door corruptie, deels door te weinig of verkeerde informatie. De enige die bekendheid verwierf met zijn strijd tegen de bootleggers (dranksmokkelaars) was Eliot Ness wiens autobiografie 'The Untouchables' de basis vormde voor de gelijknamige populaire tv-serie (1959-1963). De bekendste speelfilm werd de klassieker 'The Godfather' uit 1972 van Francis Ford Coppola met glansrollen voor Al Pacino en Marlon Brando (zie affiche hieronder). Na de Drooglegging ging het syndicaat eerst casino's exploiteren op Cuba en daarna in Las Vegas. Vervolgens kwamen de drugs en raakte alles in een stroomversnelling. Tot aan de jaren 80 van de 20e eeuw hielden de Italianen nog steeds de touwtjes in handen. Daarna kwamen de Columbianen in beeld die de positie van de Italianen in Miami overnamen. Maar vanaf de jaren 30 waren het de Italianen die de VS in hun zak hadden. De twee meest beruchte gangsters worden hieronder besproken.

Al Capone

Alphonse Capone werd in 1899 in Brooklyn, New York, geboren in een Napolitaanse familie. Hij haatte Sicilianen en één van zijn eerste misdaden was het neerschieten van de Siciliaanse afpersers van zijn vader. Al Capone (zie afbeelding inleiding) alias Scarface verhuisde in 1920 naar Chicago, precies op het juiste tijdstip. Zijn succes heeft hij dan ook te danken aan de Drooglegging (Prohibition) die toen een feit werd en hem veel macht en aanzien zou opleveren. Alcohol zou de reden zijn voor erfelijke ziekten, vroegtijdige sterfgevallen en misdaad. Daarom werd het in 1920 bij de wet verboden. Het gevolg was illegale stokerijen en dranklokalen. In die periode maakte een twaalftal, voornamlijk Ierse, bendes Chicago onveilig, maar Capone troefde ze allemaal af en aldus kreeg zijn bende de absolute alleenheerschappij. De Outfit was geboren. Capone's onberekenbaar gedrag en onbeheerste woedeaanvallen waren het gevolg van een geslachtsziekte die zijn hersenen aantastte en uiteindelijk tot zijn dood zou leiden. Hij was niet alleen wreed en gewetenloos, maar ook dol op publiciteit. Tijdens de Grote Depressie in 1927 opende hij soepkeukens in Chicago voor de armen. In 1930 was hij volksvijand nummer één. Het lukte justitie pas in 1931 hem aan te klagen wegens belastingontduiking! Over de vele miljoenen die hij met zijn duistere zaken had verdiend had hij nooit een cent belasting betaald. Capone werd tot 11 jaar cel en een geldboete veroordeeld. Tijdens zijn gevangenschap in de beruchte Alcatraz-gevangenis werd hij steeds zieker. In 1947 stierf hij in zijn villa in Miami.

Lucky Luciano

Chicago was het werkterrein van Al Capone, New York de thuisbasis van Luciano. Salvatore 'Lucky' Luciano werd in 1899 op Sicilië geboren, maar emigreerde als kind met zijn ouders naar New York. In Brooklyn sloot hij een levenslange vriendschap met twee joodse jongens, Bugsy Siegel (die doodgeschoten zou worden in 1947) en Meyer Lansky (die 50 jaar lang de financiën van de maffia zou beheren en, heel uitzonderlijk, op hoge leeftijd in 1983 zou sterven). Als twintigers waren zij, net als Capone, doorgewinterde gangsters die zich bezighielden met gokken, prostitutie, drugs en dranksmokkel. In het New York van 1930 heerste een bendeoorlog tussen Joe 'The Boss' Masseria en Salvatore Maranzano. Luciano was in die roerige tijd de rechterhand van Masseria. Toen Masseria en Maranzano in 1931 werden vermoord viel alle macht toe aan Lucky Luciano (zie afbeelding rechts). In tegenstelling tot Capone vond Luciano het wijzer de maffia democratisch te gaan besturen. Hij stelde een commissie in waarin de hoofden van de Vijf Families zitting hadden. Deze families bestaan tot op de dag van vandaag nog: de Genovese (oorspronkelijk Luciano), Gambino, Colombo, Bonanno en Lucchese families. Net als Capone maakte hij de maffia multicultureel; hij werkte ook samen met Ieren en joden. Maar zijn bordelen bleven niet onopgemerkt. In 1936 werd Luciano aangeklaagd wegens het aanzetten tot prostitutie en veroordeeld tot 30 jaar gevangenisstraf.

Toen de Amerikaanse troepen in 1943 op Sicilië landden om de fascisten van Mussolini te verslaan riepen ze de hulp van Luciano in vanwege zijn vele connecties. De maffia had hier nog een appeltje te schillen met de Italiaanse dictator. Sicilië werd zonder veel moeite bevrijd en Luciano werd vroegtijdig uit zijn gevangenschap ontslagen voor 'bewezen diensten'. De Amerikanen beloonden de lokale maffiosi die hen gesteund hadden met belangrijke posities, bv. als burgemeester. Luciano werd na zijn vrijlating verbannen naar Sicilië waar hij de drugshandel op poten zette. Hij bleef een druk baasje en ging ook naar Cuba om samen met Meyer Lansky leiding te geven aan de maffia aldaar. In 1962 stierf hij aan een hartaanval.

Justitie en de Cosa Nostra

De politie hoopte dat de bendes elkaar vanzelf zouden uitmoorden, maar ondanks de wilde schietpartijen en bloedige wraakacties bleef het systeem bestaan met een overwoestbare structuur en ijzeren regels. In 1957 rolden een paar wakkere politieagenten een geheime topontmoeting op tussen een honderdtal maffiabazen op een ranch in de staat New York. Tijdens die legendarisch geworden vergadering liet Vito Genovese zich uitroepen tot capo di tutti i capi (baas der bazen). In allerijl kwam FBI-baas Edgar J. Hoover met een nieuw anti-gangsterprogramma alsof hij een nieuwe, levensgevaarlijke organisatie had ontdekt. De FBI was eindelijk wakker geschud. In 1963 deed de maffioso Joe Valachi tegenover de onderzoekscommissie van de Amerikaanse Senaat opzienbarende onthullingen (zie afbeelding links). Het Amerikaanse rechtssysteem kreeg voor het eerst alle details te horen met betrekking tot de organisatie die Valachi Cosa Nostra (Onze Zaak) noemde: een misdaadorganisatie die nauwe banden onderhield met Sicilië. Omdat hij hiermee de omertà (geheimhoudingsplicht) verbroken had, is Valachi daarna altijd bewaakt door gewapende lijfwachten en overleed hij in 1971 in zijn cel.

Voor het eerst werd duidelijk hoe verweven de bendes waren in de legale en illegale economie. Tot de legale bedrijfstakken behoorden bv. pizzeria's, bakkerijen, kapperszaken, bloemenwinkels en begrafenisondernemingen. Deze dienden als dekmantel om de illegale winsten te kunnen verklaren. Intussen beheerste de maffia een deel van de vis- en vleesmarkt, havens, het transport en de bouwwereld. Daarnaast had ze een vinger in de pap in de show- en sportwereld (de namen van zangers als Frank Sinatra en Dean Martin doken in alle verslagen op) en de vakbonden (het lichaam van vakbondsleider Jimmy Hoffa is nooit gevonden). Ook is het waarschijnlijk dat de maffia contacten onderhield met de CIA. De jaren die volgden heeft de wetgeving de macht en de politieke invloed van de maffia nagenoeg doen verdwijnen.