InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Filosofie > Joodse filosofie – Heschel: De mens zoekt God

Joodse filosofie – Heschel: De mens zoekt God

In Deuteronomium 4:29 en Jeremia 29:13 staat: “Gij zult daar de Eeuwige, Uw God zoeken en Hem vinden, wanneer gij naar Hem vraagt met uw ganse hart en met uw ganse ziel.” Door de geboden (mitswot) na te leven en door te bidden kunnen we God zoeken. Hoewel God zich soms onttrekt aan de mens verlangt Hij ernaar gezocht te worden. Wij moeten Hem blijven zoeken in de wereld, in de Bijbel en in heilige daden. Joodse filosofie volgens Abraham Joshua Heschel.

De Bijbel is afwezig

De geest, de wijze van denken, het zijn, waarden en zin van de Bijbel zijn afwezig in de Westerse wijsbegeerte die meer gebaseerd is op het Griekse dan het Hebreeuwse denken.

Er zijn twee Westerse wijsgerige benaderingen:
  1. De Bijbel is een onnozel boek;
  2. Mozes' ideeën zijn dezelfde als die van Plato of Aristoteles (alleen verschil in uitdrukking en stijl) – benadering van Philo.

Een filosofie van het Jodendom moet een ontmoeting zijn met de Bijbelse gedachtewereld.

Herinnering en inzicht

In het Jodendom gaat het om de levende God. Het filosofisch probleem is:
  • Op welke gronden berust het Joodse geloof in de levende God?
  • Kan de mens deze gronden ontdekken?

Nog een vraag: "Kan de mens gevoeligheid voor God ontwikkelen?"

De openbaring op de Sinaï die slechts één keer plaatsvond kan nauwelijks genoeg zijn om de rusteloze en vitale ziel van de mens in de ban te houden.

In de Bijbel spreekt God tot de mens, maar spreekt de mens ook tot God en over Hem. Het gaat om Gods onthulling en inzicht van de mens. Het gaat zowel om menselijk als profetisch denken. De Bijbelse mens drukt zich uit in Job, Spreuken, Prediker en Psalmen. Ook na de Bijbel zoekt de mens naar God.

Godsdienstig denken:
  1. herinnering (traditie)
  2. persoonlijk inzicht

Er is geen ander dan God (Deut. 4:39) en “Smaakt en ziet dat de Here goed is” (Psalm 34:9). De mens moet God zoeken – Exodus 15:2: Hij is Mijn God, Hem verheerlijk ik, de God mijns vaders, Hem prijs ik.”. Eerst eigen inzicht en dan besef.

De mens zoekt God

In Deut. 4:29 en Jeremia 21:13 staat: “Gij zult daar de Eeuwige, Uw God zoeken en Hem vinden, wanneer gij naar Hem vraagt met uw ganse hart en met uw ganse ziel.”

Het gaat om het initiatief en de intentie om God te zoeken. Het gaat om ontzag en vrees voor de hemel. God zoeken heet in het Hebreeuws: darash, bakkesh, shachar. God zoeken betekent zijn geboden naleven. Bidden is naast hulp ook God zoeken. God is zowel dichtbij als ver weg. In Jesaja 55:6 staat: ”Zoekt de Eeuwige, terwijl Hij zich laat vinden; roept Hem aan, terwijl Hij nabij is.” Israël wilde niet via Mozes maar zelf de Goddelijke woorden in ontvangst nemen.

Zoekt Mijn aangezicht

In Exodus 33:20 staat: ”Gij zult Mijn aangezicht niet kunnen zien, want geen mens zal Mij zien en leven.” Toch vroeg Mozes God te zien (Exodus 33:18). Verder komt het verlangen naar God tot uitdrukking in Psalm 63:2-3: Jesaja 26:9 en Jeremia 50:4.

God verlangt er naar gezocht te worden. Zie Psalm 14:2 en Psalm 27:8. Toch onttrekt God zich ook aan de mens, zie Hosea 5:4-6. Maar we moeten Hem blijven zoeken.

Drie wegen tot God

Er zijn drie wegen die tot God leiden:
  1. Kijken naar Gods tegenwoordigheid in de wereld (eredienst) – “Heft uw ogen omhoog en ziet: wie heeft dit alles geschapen.” (Jesaja 40:26).
  2. Kijken naar Gods tegenwoordigheid in de Bijbel (leren) – “Ik ben de Eeuwige, uw God” (Exodus 20:2).
  3. Kijken naar Gods tegenwoordigheid in heilige daden (handelen) – “We zullen doen en we zullen horen” (Exodus 24:7).

Alle drie wegen leiden tot één bestemming. Het gaat om het doen van Gods wil.



Nadere toelichting op het bovenstaande filosofische betoog van Heschel

Op basis van leringen van de Lubavitcher Rebbe zal ik mijn visie formuleren. De centrale vraag hierbij is hoe in contact met God te komen.

De kunst is om het heelal vanuit Gods perspectief te bekijken door onszelf stap voor stap te verheffen. We moeten in God beginnen en in God eindigen. De Lubavitcher rebbe noemt hierbij drie stappen:
  1. Aanvaarden dat er iets groters is dan onszelf (onze werkelijkheid is niet de werkelijke maar een uitbreiding van Goddelijke energie).
  2. De wereld tot een 'woning' voor God maken.
  3. Onze werkelijkheid verenigen met die van God.

Hoe kan dit bereikt worden? Door het materiële spiritueel te verheffen: lernen, bidden, liefdadigheid, etc. We moeten leren denken als God – vanuit een eenheid. Geloof en rede zijn één. Handel als God. Wees barmhartig als God en wees vol mededogen als God. Zorg dat al onze handelingen in dienst van God staan: eten, praten, werken, etc. Zo beginnen we ons te realiseren dat God alles stuurt. We bekijken het leven van binnen naar buiten. We moeten ons afvragen met welk doel God ons hier op aarde heeft gebracht. We zullen steeds meer merken hoe Gods werkelijkheid eruit ziet. De wegenkaart hierbij is de Bijbel. Zij verschaft ons een zinvol bestaan. Wanneer we naar de richtlijnen van de Bijbel leven treden we het Messiaanse tijdperk binnen en ontdekken we dat alleen God bestaat. De hele wereld zal van Zijn kennis vervuld zijn. Op deze wijze vindt de mens God en wordt het zoeken beloond.

Lees verder

© 2012 - 2017 Etsel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Boekrecensie: De aarde is des Heren – A.J. HeschelBoekrecensie: De aarde is des Heren – A.J. HeschelDe aarde is des Heren (1991) is een boek van de Joodse filosoof Abraham Joshua Heschel. Het boek gaat over de kleine Joo…
Joodse filosofie – Heschel: God gaat mysterie te bovenGeen mens zal God ooit kunnen zien en leven. God woont in donkerheid (1 Koningen 8:12). Job meldt dat God groot is en da…
Joodse filosofie – Heschel: God zoekt de mensDe Bijbel spreekt niet alleen over het zoeken naar God door de mens, maar ook over God die naar de mens zoekt (Job 10:16…
Boekrecensie: Israel een echo van eeuwigheid - A. J. HeschelBoekrecensie: Israel een echo van eeuwigheid - A. J. Heschel'Israel, een echo van eeuwigheid' is een boek van Abraham Joshua Heschel uit 1995 (oorspronkelijk 1967). Dit boek is ges…
Joodse filosofie – Heschel: Wat betekent God voor ons?Welke betekenis heeft God voor ons? God staat boven ons. Hij is Eén, enig, eeuwig. We hebben behoefte aan een levende Go…
Bronnen en referenties
  • God zoekt de mens - Abraham Joshua Heschel - vertaald door H. de Bie (uitgeverij - De Haan/Unieboek bv - Houten - 1987 - tweede druk ISBN 90 228 4578 8)
  • Zinvol leven - Menachem Mendel Schneerson

Reageer op het artikel "Joodse filosofie – Heschel: De mens zoekt God"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Jerry, 12-11-2013 00:39 #2
Alweer mijn late reactie op Dhr J. Jansen hieronder. Vergeef me hiervoor.
Het is begrijpelijk dat de heer Jansen vanuit zijn menselijk perspectief zijn conclusie heeft getrokken en kennelijk zijn deur heeft dichtgedaan en zijn geloof in G'd aan de wilgen heeft opgehangen zoals dat heet. Ach, zolang dit in de wilgen hangt kan Dhr Jansen nog altijd beroep doen op zijn vertrouwen in de Almachtige. En niets is minder waar want G'd zoekt nog altijd de mens.

Zijn menselijke benadering in de vragen of G'd werkelijk nog bestaat in zijn leventje heeft het door om zich heen te kijken naar zijn zgn voorbeeldige naasten geleid tot het de rug toe keren naar G'd. Ook is van zijn tekst af te lezen dat Jansen hierover vaak in discussie met anderen, maar ook met zichzelf is geweest. Die strijd lijkt nog niet te zijn afgelopen omdat Jansen toch een reactie heeft geplaatst op dit artikel. Dit wil volgens mij toch nog wat zeggen… Jansens deur staat op een kiertje voor G'd.

Mensen als Jansen zoeken altijd naar de aanwezigheid v G'd, maar gelijker tijd zeggen zij niet in Hem te zullen geloven. Of dat G'd niet bestaat.
begrijpelijk want wij zijn slechts de schepselen van Hem met onze tekortkomingen.
Op deze wijze is zoeken naar G'd onmogelijk. Dit gaat gepaard met misinterpretaties van de bijbel, Genesis!
Ik geloof niet dat G'd zo bruut is om zijn schepselen zomaar uit Het Hof van Eden heeft weggejaagd maar die keuze juist aan de mens heeft overgelaten. Want het was duidelijk dat er een verboden vrucht aan de boom van de kennis van goed en kwaad in het hof stond. Daarbij heeft De Schepper hen op geattendeerd! Maar de nieuws gierigheid van de mens heeft hem zelf uit het hof doen gaan. Consequenties was duidelijk. Maar die verleiding zag G'd Al aankomen maar Adam en Chawa mochten dus zelf kiezen.
G'd laat de mens in zij waarde voor wat hij wilt maar zelfs met die ene verbod uit die ene boom te eten kom de mens toen al niet naleven.
Zo os het altijd al geweest met ons.
Wanneer Jansen puur uit onderdanigheid, uit angst voor G'd verder had geleefd zou er niet snel veranderingen komen met zijn geloof.
Kijkend om je heen met bewondering en ontzag zal je niet (snel) doen verwijderen uit je geloof in G'd is mijn ervaring hoewel ik elke dag nog altijd voor die uitdagingen en keuzes sta. Maar vooralsnog zal ik met bewondering wel alle mooie dingen constateren die G'd ons geschonken heeft. Alles is begiftigd met zijn werken. Daarom zei ik al eerder dat de filosofie vd Jodendom het dichtst bij mij staat omdat ik door te lezen uit Heschels boeken meer tot inzicht komt en De Schepper beter aanvoel dan vooraf het geval was.
Jansen zou eerst eens moeten luisteren naar zijn hart en vervolgens de boeken moet willen lezen over de filosofie van de Jodendom. Het is de moeite waard. Voor de rest kan ik alleen maar aan deze man willen zeggen dat God heel dicht bij ons is.

J. Jansen, 14-04-2012 14:07 #1
Op gegroeid in Christelijke traditie maakte ook ik kennis met Genesis. Al vrijwel onmiddellijk ontstond (bij mij) na 't aanhoren van dit verhaal twijfel. M'n (kinderlijke) intuïtie deed 'n belletje rinkelen. Om me heen kijkend (met wijd opengesperde ogen) zag ik vrome mensen/trouwe kerkgangers die (echter, stiekem) dingen deden die strijdig waren met m'n ethisch 'denken'. Nu is 't zo dat (ook) ik ervaar dat juist de meest toegewijde vromen/de orthodoxen en extremisten tezelfdertijd de meest onverdraagzamen blijken. Dat lijkt - bij 1e oogopslag - strijdig te zijn edoch was 't niet God die zijn kinderen (Adam en Eva) - zonder pardon - uit het paradijs verwijderde toen zij (N.B. zijn naïeve kinderen) zich bezondigden aan de overtreding van zijn advies? 't Is deze (onbarmhartige/meedogenloze) God die - volgens 't oudste boek - Geloof, Hoop en Liefde proclameert? "In 't zweet Uws aanschijn zult gij uw brood verdienen." Mijns inziens verdient hij aanspraak op de titel: Uitvinder van kinderarbeid. Kan iemand mij euvel duiden indien ik het Geloof/geloven beschouw als opium voor het volk? De hoop op 'n plaatsje in de hemel, c.q. de angst voor de verwijzing naar de/'n hel komt mij ook nogal lachwekkend voor omdat ik - kijkend naar de huidige omstandigheden - me nauwelijks kan voorstellen dat de hel slechter is. Het geloof (in 'n hogere MACHT) is - volgens mij - substituut voor het verloren vertrouwen in de (mede-)mens. 't Is 'n onthutsende ervaring (als kind) te moeten begrijpen dat datgeen wat redelijkerwijs verwacht mag/mocht worden van de naaste [ouder(s)/opvoeder(s)] - zoals hulp bij het leren omgaan met spontaniteit/gevoelens en driften - uitblijft. Dat je er - als kind - eigenlijk in je eentje voorstaat. En dat er dan - in wanhoop - gehoopt wordt op íemand (die jou en je goede bedoelingen) kent/doorziet, begrijpt en je er -uiteindelijk - tóch voor zal belonen (of - tenminste - niet zal afkeuren) is de hoop en 't geloof van de wanhopige. De in de (mede-)mens teleurgestelde/gedesillusioneerde. Maar - en dan kom ik terug op Genesis - de Heer/SCHEPPER is/was (alssss hij al zou bestaan, resp. als hij al bestaan zou hebben) geen tolerante vader gebleken… Reactie infoteur, 15-04-2012
Het is beter de Joodse Bijbel door een Joodse bril te bestuderen. Dan ontdekt u dat de Tenach er heel anders uitziet dan u nu als (voormalig) christen ervaart.

Groet,

Etsel

Infoteur: Etsel
Laatste update: 05-02-2017
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Filosofie
Special: Joodse filosofie
Bronnen en referenties: 2
Reacties: 2
Schrijf mee!