Dossier Europa - De 27 lidstaten (5)

Zoals in het vierde deel van 'Dossier Europa - De 27 lidstaten' reeds aangekondigd werd, is dit het tweede deel van de beschrijving van de groep van 10 landen die tegelijk op 1 januari 2004 tot de Europese Unie toetraden. Naast de meer noordelijke lidstaten Estland, Letland, Litouwen, Polen en Tsjechië die in deel vier besproken werden, werden ook Slovakije, Hongarije, Slovenië, Cyprus en Malta nieuwe lidstaten. We bekijken ze van dichterbij.

Naast enkele algemene gegevens, staat bij elk land een korte inleiding met enkele geografische en/of historische wetenswaardigheden.

Slovakije

Officiële landstaal	Slovaaks
Hoofdstad	Bratislava
Regeringsvorm	Republiek
Religie	rooms-Katholiek 69%, protestant 9%
Oppervlakte	49.033 km²
Inwoners	5.387.674 (in 2005)
Volkslied	Nad Tatrou sa blýska
Munteenheid	Slovaakse kroon, Koruna (SKK)
UTC	+1 (winter) +2 (zomer)
Nationale feestdag	1 september (Dag van de Grondwet)

De republiek Slovakije ligt in centraal Europa. Het land is volledig begrends door buurlanden: Polen in het noorden aan Polen, Oekraïne in het oosten, Hongarije in het zuiden, Oostenrijk in het zuidwesten en Tsjechië in het westen. Tussen de hoofdstad Bratislava en de Oostenrijkse hoofdstad Wenen ligt maar 60 kilometer. Net als bij Tsjechië zijn de dichtstbijzijnde zeeën de Oostzee in het noorden en de Adriatische Zee in het zuiden, allebei op meer dan 300 kilometer.

Het landschap van Slovakije wordt gevormd door een heel aantal kleine gebergten en bekkenlandschappen die ertussen liggen. De Karpaten, het gebergte dat in een boog om Slovakije ligt, is in de loop van de geschiedenis in kleinere delen uiteengevallen. Zo zijn er de Witte Karpaten (Bilé Karpaty) en de Kleine Karpaten (Malé Karpaty), twee vrij lage gebergtes, die beide tegen de grens met Tsjechië liggen. In het noorden ligt de De Hoge Tatra (Vysoké Tatry). Dit is het hoogste gebergte van Slovakije en wordt gekenmerkt door steile wanden en spitse toppen. Het gebergte loopt door tot in Polen. De hoogste top van de Hoge Tatra is de Gerlachovský štit met 2655 meter hoogte. In Midden-Slovakije ligt de Lage Tatra (Nizké Tatry) die toch ook tot 2045 meter hoogte reikt.

In het zuiden en zuidoosten van Slovakije ligt een gebied met kalksteen en druipsteengrotten. Het Slovaaks Paradijs (Slovenský raj) ligt ook in deze regio. Het wordt zo genoemd omwille van de vele grotten, watervallen en kalksteenrotsen.

Hongarije

Officiële landstaal	Hongaars
Hoofdstad	Boekarest
Regeringsvorm	Republiek
Religie	rooms-katholiek 55%, protestants 20%
Oppervlakte	93.032 km²
Inwoners	10.084.000 (in 2005)
Volkslied	Isten, áldd meg a magyart (God, zegen de Hongaren)
Munteenheid	Forint (HUF)
UTC	+1 (winter) +2 (zomer)
Nationale feestdag	20 augustus, Sint Stefanus

Hongarije is eveneens een Centraal-Europees land. De grenzen van het land worden gedeeld met Oostenrijk, Slowakije, Oekraïne, Roemenië, Servië, Kroatië en Slovenië. De belangrijkste rivier van Hongarije, de Donau, snijdt het land van noord naar zuid.

In het jaar 1000 werd Stefan I tot eerste christelijke koning van Hongarije gekroond. Gedurende 300 jaar werd het land bestuurd door de Hongaarse dynastie der Arpaden. Nadien werd het land door de Oostenrijkse Habsburgers bestuurd. In 1526 probeerde het Ottomaanse Rijk het land te veroveren. Er volgde anderhalve eeuw Turkse bezetting, waarbij het land deels onder Turks bewind kwam, deels door de Habsburgers verder bestuurd werd en het oostelijke Transsylvanië onafhankelijk bleef. In 1683 lukte het de Oostenrijkers om Hongarije terug te heroveren. Hun bewind duurde tot de Eerste Wereldoorlog. In de loop van de 18de een 19de eeuw kwamen de Hongaren verschillende keren in opstand. Na onderhandelingen werd in 1867 een compromis bereikt. Oostenrijk-Hongarije werd een dubbelmonarchie met zelfbestuur voor Hongarije.

Na de Eerste Wereldoorlog zat Hongarije mee in het verliezende kamp. Het verloor tweederde van zijn grondgebied en drie kwart van zijn inwoners. Tijdens de periode die volgde, was er veel verwarring. Opeenvolgend probeerde men een democratische en nadien een communistische republiek te vestigen, wat mislukte. Er kwam een machtsgreep door admiraal Miklós Horthy, die verloren gebied trachtte te herwinnen. Met behulp van Nazi-Duitsland lukte het om een deel van Transsylvanië en Slovakije terug te winnen, maar in 1944 werd het land zelf door Duitsland bezet. Een jaar later kwamen de Sovjettroepen het land tegelijk bevrijden en bezetten. Een opstand in 1956 werd onderdrukt.

In de loop van de jaren werd zowel op economisch als op politiek vlak het regime soepeler. Na de val van het Ijzeren Gordijn, vonden in 1990 de eerste vrije parlementsverkiezingen plaats.

Slovenië

Officiële landstaal	Sloveens
Hoofdstad	Ljubljana
Regeringsvorm	Republiek
Religie	Katholiek (84%)
Oppervlakte	20.256 km²
Inwoners	2.001.114 (in 2005)
Volkslied	Zdravljica
Munteenheid	Euro
UTC	+1 (winter) +2 (zomer)
Nationale feestdag	25 juni (Dag van de Soevereiniteit)

In het centrum van Europa, aan de zuidrand van de Alpen, ligt Slovenië. Ten noorden van deze republiek ligt Oostenrijk, in het westen liggen Italië en de Adriatische zee. Kroatië ligt in het zuiden en oosten en Hongarije in het noordoosten. De kustlijn is 47 km lang, het land is bergachtig en dicht bebost.

Wat we nu Slovenië noemen, was eeuwenlang een deel van Oostenrijk. In de regio's Krain, Karinthië, Stiermarken en Primorska leefden de Slovenen. Enkele van die gebieden gingen halfweg de 19de eeuw deel uitmaken van het nieuwe Italië.

In 1918 werd de Staat van Slovenen, Kroaten en Serven opgericht, waar Slovenië uiteraard deel van uitmaakte. Dit duurde echter niet lang. Daarna werden ze deel van het Koninkrijk Joegoslavië. Verschillende verdragen legden in die periode (1919-1920) de grenzen van Slovenië vast.

In 1941 werd Slovenië bezet en opgedeeld tussen Duitsland, Italië en Hongarije. Er volgde een hevige bevrijdingsstrijd en op 10 augustus 1945 werd het deel van het Democratische Federatieve Joegoslavië, dat enkele maanden later de Federatieve Volksrepubliek Joegoslavië werd. In 1963 volgde een nieuwe naamsverandering die tot 1991 zou standhouden. De Volksrepubliek Slovenië maakte op dat moment deel uit van de Socialistische Federatieve Republiek Joegoslavië. In 1991 werd Slovenië onafhankelijk.

Cyprus

Officiële landstaal	Grieks, Turks
Hoofdstad	Nicosia
Regeringsvorm	Republiek
Religie	christendom, islam
Oppervlakte	9.251 km²
Inwoners	758.000 (in 2005)
Volkslied	Imnos pros tin Eleftherian
Munteenheid	Cyprisch pond (CYP)
UTC	+2 (winter) +3 (zomer)
Nationale feestdag	16 augustus, 1 oktober Onafhankelijkheidsdag

De Republiek Cyprus ligt op het gelijknamige eiland Cyprus. Dit is het meeste oostelijke eiland in de Middellandse Zee. De afstand tussen Cyprus en Turkije is 72 km, Syrië ligt op 100 km meer oostelijk, Egypte ligt op 350 km. Cyprus is het derdegrootste eiland in de Middellandse Zee, na Sicilië en Sardinië.

In de loop van de geschiedenis werd Cyprus omwille van de strategische ligging en de bodemrijkdommen bij heel wat verschillende rijken ingelijfd. Achtereenvolgens kon men spreken van

• Assyrische periode (709 - 669 v. Chr.)
• Stadskoninkrijken (669 - 525 v. Chr.)
• Perzische periode (525 - 333 v. Chr.)
• hellenistische periode (333 - 58 v. Chr.)
• Romeinse periode (58 v. Chr. - 330)
• Byzantijnse periode (330 - 1191)
• Koninkrijk Cyprus (1192 - 1489)
• Venetiaanse periode (1489 - 1571)
• Ottomaanse periode (1571 - 1878)
• Britse periode (1877 - 1960)

Pas in 1960 werd het land onafhankelijk. De Cypriotische grondwet was echter een document dat in de praktijk niet werkte. Er ontstonden onoverkomelijke conflicten tussen de Grieks-Cyprioten en de Turks-Cyproten. Dit leidde uiteindelijk tot een staatsgreep op 15 juli 1974 en de oprichting van de Turkse Republiek Noord-Cyprus. Deze republiek wordt echter enkel door Turkije erkend. Er lijkt nog niet meteen een hereniging in het vooruitzicht. Etnisch, taalkundig, godsdienstig en cultureel gezien zijn er op Cyprus twee verschillende gemeenschappen en volken zijn. Misschien lukt een federale oplossing wel ooit.

Malta

Officiële landstaal	Maltees, Engels
Hoofdstad	Valetta
Regeringsvorm	Republiek
Religie	Katholiek
Oppervlakte	316 km²
Inwoners	401.272 (in 2004)
Volkslied	L-Innu Malti
Munteenheid	Maltese Lire (MTL)
UTC	+1 (winter) +2 (zomer)
Nationale feestdag	21 september (Onafhankelijksheidsdag)

Malta is de kleinste lidstaat van de Europese Unie. Het land ligt in de Middellandse Zee en bestaat uit een aantal eilanden. Enkel de drie grootste zijn bewoond: Malta, Gozo en Comino. Malta ligt ongeveer 94 km ten zuiden van Sicilië en 290 km ten noorden van Tunesië.

Er is niet erg veel natuurlijke begroeiing in Malta. Het landschap ziet er dan ook kaal en rotsachtig uit. Dit is het gevolg van eeuwenlange erosie. Lang geleden was Malta overdekt met bossen, maar die zijn al in de oudheid gekapt voor brandhout, scheepsbouw en akkerbouw.

Het eiland loopt schuin af van het zuidwesten naar het noordoosten. Het hoogste punt ligt 305 meter boven de zeespiegel. Er zijn tientallen baaien en inhammen, de stranden zijn klein en vaak rotsachtig. Alleen in het noordwesten van Malta vind je enkele zandstranden.

Het tweede eiland van de Republiek Malta is Gozo (Għawdex in het Maltees). Het lijkt erg op Malta, al is het landschap wat ruiger en groener, vooral in de winter. Comino is nog kleiner en weer erg rotsachtig.

Op het einde van de 9de eeuw werd Malta in bezit genomen door islamitische Arabieren. In 1127 volgden de Vikingen. Bijna halverwege de zestiende eeuw komt het eiland in bezit van de Johannieters. Een andere naam voor deze orde is de Maltezer Orde of Maltezer ridders. Malta was intussen overwegend christelijk. De Johannieters bouwden grote vestingen in onder andere Valletta, Mdina en Rabat op Gozo.

Vanaf 1800 wordt Malta een Britse kolonie. Op 21 september 1964 werd Malta onafhankelijk van het Verenigd Koninkrijk, maar trad het wel toe tot het Gemenebest. De Britse Koningin bleef staatshoofd van Malta. Tien jaar later werd het land een republiek. © 2007 - 2009 Mamalies, gepubliceerd in Diversen (Mens en Samenleving) op 02-06-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Mamalies is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• De landen van de Europese Unie: De Europese Unie is algemeen bekend. Maar niet iedereen weet welke landen er wel of juist niet bijhoren. Ook welke landen de Euro al gebruiken is niet allemaal even duidelijk.…
• Eurolanden van de EU: De Europese Unie bestaat op dit moment uit 27 lidstaten. Al deze lidstaten zijn verplicht de euro in te voeren. In 15 lidstaten is de euro al ingevoerd, 9 landen zullen de komende jaren…
• Voorrondes WK: Europese wedstrijden: Het WK voetbal in Zuid-Afrika lijkt nog ver weg, maar de voorrondes zijn al weer in volle gang. In dit artikel vind u alle Europese wedstrijden op een rijtje.
• Het Europees parlement: Ondanks dat de Europese verkiezingen weer in aankomst zijn, weten de meeste Nederlanders nog steeds niet wat het Europees parlement werkelijk doet. In dit artikel zullen we ingaan op…
• Kwalificatie Wk 2010 Zuid-Afrika, Europa: De kwalificatie voor het wereldkampioenschap voetbal is begonnen. Dit zal weer zorgen voor spannende wedstrijden en misschien wel verrassende landen die zich zullen…