Wat is linkshandigheid?

Mensen die linkshandig zijn schrijven met de linkerhand. Ook voor de meeste andere handelingen, zoals drinken, tandenpoetsen of het gooien van een bal gebruiken zij instinctief de linkerhand. Hoewel het vroeger niet was toegestaan op school, wordt leerlingen tegenwoordig geen strobreed meer in de weg gelegd om met links te schrijven. Er komen steeds meer producten op de markt die speciaal ontworpen zijn voor linkshandigen.

Links is handig?

Misschien is het u al opgevallen, maar president Barack Obama is ook linkshandig, net zoals 5 van de laatste 7 presidenten van Amerika. Andere bekende linkshandigen zijn Aristoteles, Gandhi, Mozart, Johan Cruyff, kroonprins Willem-Alexander, Bill Gates, Osama bin Laden, Robert De Niro en zelfs Kermit de Kikker.

Volgens neuropsycholoog Kurt Beeckmans is er een verband tussen linkshandigheid en intelligentie, hoewel de relatie tussen beide kenmerken nog niet wetenschappelijk bewezen is. Dit is ook de mening van de vereniging van hyperintelligente mensen, Mensa, die het percentage linkshandige mensen 2 keer zo hoog schat als normaal gesproken het geval zou moeten zijn.
Daarnaast zijn de linkshandigen ook creatiever, volgens Beeckmans. Naast dat er in het verleden veel linkshandige kunstenaars furore hebben gemaakt, denk aan Leonardo Da Vinci en Michelangelo, zijn ook nu op de kunstacademie maar liefst 4 keer zoveel studenten linkshandig als in de samenleving gebruikelijk is.

Naast al deze voordelen kan het bijna niet uitblijven of er zijn ook een aantal minder plezierige eigenschappen aan linkshandigheid te koppelen. Linkshandige mensen zouden onder andere meer roken, eerder doodgaan (9 jaar), vaker stotteren, vaker dyslectisch zijn en vaker zenuwachtig of onzeker zijn.

De oorzaak van linkshandigheid

Ongeveer één op de tien personen zijn linkshandig. De oorzaak van linkshandigheid is te vinden in de hersenen, maar is nog niet volledig verklaard. Bij mensen die voor de meeste handelingen de linkerhand gebruiken, is de rechterhelft van de hersenen dominant. De rechter hersenhelft geeft de orders door voor de linkerkant van het lichaam. Doordat de rechterkant beter ontwikkeld is, is het dus mogelijk dat een aantal aspecten die ook door de rechterkant worden gereguleerd sterker naar voren komen. Zo wordt in de rechterhelft onder andere ook de creativiteit, spraak en fantasie geregeld.
Linkshandigheid is tot op zeker hoogte genetisch bepaald. Het is echter nog niet duidelijk welk gen hiervoor verantwoordelijk is. Een kind van wie beide ouders linkshandig zijn heeft ongeveer 50% kans om ook als linkshandig door het leven te gaan.

Linkshandigheid op school; vroeger

In het verleden, en dan praten we over de periode tot ongeveer 40 jaar geleden, was het ‘not done’ om met de linkerhand te schrijven. De linkerhand was de hand van de duivel en stond gelijk aan onhandigheid. Niet voor niets luidt de bekende uitdrukking: ‘twee linker handen hebben’. Kinderen werden daarom geacht om in de eerste klassen van de basisschool hun linkshandigheid te laten voor wat het was en geforceerd met rechts te gaan schrijven. Veel van deze leerlingen schrijven nu nog steeds met de rechterhand, of zijn ambidextrisch (tweehandig). Het spreekt vanzelf dat het schrijven met de rechterhand de kwaliteit van het handschrift niet ten goede kwam. Niet zelden werden leerlingen gecorrigeerd met een tik op de vingers of op andere (tegenwoordig) onorthodoxe manieren wanneer de leraar of lerares opmerkte dat de linkerhand werd gebruikt.

Linkshandigheid op school; tegenwoordig

Sinds enige tijd is het schrijven met de linkerhand geaccepteerd binnen het onderwijs. Er zijn speciale hulpmiddelen ontwikkeld voor linkshandige kinderen, zoals pennen en scharen. Toch zijn er nog steeds een aantal nadelen waar linkshandige kinderen in de klas tegenaan kunnen lopen die moeilijk weg te nemen zijn. Zo zitten de ramen meestal aan de linkerkant van de kinderen. Linkshandigen krijgen hierdoor minder licht dan rechtshandigen op hun schrijfpapier.
Toch wordt er nog wel eens geprobeerd om een kind van linkshandig naar rechtshandig om te buigen, dit omdat de maatschappij nog steeds op rechtshandigheid is ingesteld. Dit wordt gedaan wanneer de linkshandigheid in deze gevallen is aangeleerd en niet aangeboren. Dit kan men constateren door de leerling een aantal kleine, eenvoudige oefeningen te laten doen, zoals een bal laten oprapen, iets van de grond op laten pakken, of ergens met één oog doorheen laten kijken.

Waarom zijn zo weinig mensen linkshandig?

Een veel gehoorde verklaring is de volgende. Of het een mythe of de realiteit is, is onbekend. In de middeleeuwen waren er veel wenteltrappen in de kastelen. Deze draaiden altijd rechtsom, dus met de klok mee naar boven. Wanneer er gevochten werd, moest men rechts om naar boven vechten en hadden de ridders met het zwaard in de linkerhand dus meer ruimte om de vijand die van boven kwam neer te steken. Daarom moesten de linkshandige ridders als eersten de trappen op. En wie voorop loopt, heeft meer kans om neergestoken te worden. Doordat veel linkshandige ridders deze gevechten niet overleefden, zou dit het kleine percentage linkshandige mensen kunnen verklaren, aangezien linkshandigheid (gedeeltelijk) genetisch bepaald lijkt te zijn. Maar aan de andere kant, de rechtshandige ridders waren net zo hard in het voordeel, wanneer zij van bovenaan de trap kwamen…

Aanpassingen voor linkshandigen

Hoewel sommige linkshandigen het liever niet hebben omdat zij of de aanpassingen niet nodig hebben door gewenning aan ‘rechtse’ producten of zich als het ware ‘anders dan anderen’ voelen, zijn er veel aanpassingen gedaan aan alledaagse gebruiksvoorwerpen om deze beter hanteerbaar te maken voor linkshandigen. Een aantal voorbeelden:

• Pen. Een aangepaste pen leert linkshandige kinderen beter schrijven. Sneldrogende inkt is vanzelfsprekend altijd handig: na de pen die van links naar rechts gaat, volgt immers de hand die inkt kan laten doen uitvlekken.
• Schaar. Scharen voor linkshandigen zijn andersom geslepen.
• Blikopener. Net als de ‘normale’ rechthandige blikopener, maar dan in spiegelbeeld.
• Toetsenbord. Enige tijd geleden is er een toetsenbord geïntroduceerd dat voor linkshandigen geschikt is. Het numerieke gedeelte, ook wel het ‘numpad’ genoemd, zit hierbij aan de linkerkant, zodat er snel gewisseld kan worden tussen de links liggende muis en de numerieke toetsen.
• Verder zijn er zakmessen, portemonnees, rolmaten, stanleymessen, snoeischaren, boomerangs, collegeblokken en nog veel meer producten voor linkshandigen verkrijgbaar!