Israël in vogelvlucht: stad en platteland

Ongeveer 92 procent van de Israëliërs wonen in stedelijke centra. Soms zijn het oude steden zoals, Jeruzalem, Tiberias, Beer Sheva, etc. Soms zijn het nieuwe steden zoals Tel Aviv, Ramat Gan, Karmiel, etc. Andere zijn oorspronkelijke dorpen die uitgegroeid zijn tot steden. Ongeveer 8 procent woont op het platteland, voornamelijk in kibboetsiem, moshaviem en dorpen.

Steden

Stedelijke gebouwen zijn meestal gebouwd uit steen, cement blokken en pleisterkalk. Ze variëren in stijl van gerestoreerde overblijfselen van vorige eeuwen tot woningen gebouwd om de bevolking te huisvesten in de periode vóór de staat; van haastig opgerichte buurten tot woon-, commerciële en institutionele gebouwen van recente decennia die de effecten tonen van moderne planning. De meeste woongebieden zijn gescheiden van commerciële en industriële zones, met uitgebreide, goede parken en talloze speelpleinen.

Israëls vier belangrijkste steden zijn: Jeruzalem (hoofdstad), Tel Aviv (industriële, commerciële, financiële en culturele stad), Haifa (havenstad en industrieel centrum voor het noorden); Beer Sheva (industriestad in het zuiden).

Jeruzalem

Jeruzalem is het centrum van het Joodse nationale en spirituele leven sinds Koning David het er zijn hoofdstad van maakte meer dan 3000 jaar geleden. Sinds het jaar 70 tot 1948 was Jeruzalem onder controle van vreemde overheersers. Ze lieten er hun sporen na, maar maakten de stad nooit tot hun hoofdstad. Tot halverwege het einde van de 19de eeuw bestond Jeruzalem uit een ommuurde stad met vier verschillende wijken: Joods, Moslims, Armeens en Christelijk. Vanaf ongeveer 1860 begon de Joodse bevolking zich buiten de stad te vestigen. Tijdens Brits bestuur (1918-1948) begon Jeruzalem op te bloeien. Daarvoor was het een tamelijk verwaarloosde arme stad. Er werden nieuwe wijken opgericht met elk hun eigen etnische groep. Tijdens de Onafhankelijkheidsoorlog werd Jeruzalem in tweeën gesplitst. Betonnen muren en prikkeldraad vormden de grens. In 1967 werd Jeruzalem herenigd. Tegenwoordig is het Israëls grootste stad met ruim 670.000 inwoners. Oude plekken zijn gerestaureerd, de infrastructuur verbeterd, de Knesset, de Hoge Raad en de regeringsgebouwen staan er. De bevolking is divers: Joden, Arabieren, religieuzen en seculieren. Er zijn veel heilige plekken, zoals de Klaagmuur, de Rotskoepel, de Al Aksa Moskee, het Hof van Getsemané, de Heilige Grafkerk, Via Dolorosa, etc. Elk jaar bezoeken zo'n twee miljoen mensen de stad.

Landelijk leven

De kibboets (collectieve gemeenschap) werd gevestigd als een sociale en economische eenheid waarin bezit en middelen van productie gemeenschappelijk eigendom zijn en beslissingen genomen worden door de algemene vergadering van haar leden. Terwijl van de leden verantwoordelijkheid en toewijzing aan de gemeenschap wordt gevraagd, verschaft de kibboets hen met de noodzakelijkheden vanaf de geboorte tot aan de dood. De kibboets is tegenwoordig wel wat anders geworden. In plaats van landbouw spelen industrie en diensten een belangrijke rol. Ook het sociale leven is meer privé gericht.

De moshav is een coöperatief landbouw dorp waarin elk gezin zijn eigen boerderij heeft. Alleen de aankopen worden gemeenschappelijk gedaan, hoewel tegenwoordig de boeren gekozen hebben om economisch onafhankelijker van elkaar te opereren.

De jisjoev kehilati is een relatief nieuwe Joodse nederzettingsvorm. Het zijn een soort slaapdorpen, waarbij de meeste mensen buiten de nederzetting werken. Het gemeenschapsleven is wel groot. Er is een centrale vergadering waar beslissingen worden genomen. Groepen gaan over zaken zoals onderwijs, cultuur, jeugd, financiën, religie en andere soorten zaken.

Daarnaast zijn er nog Arabische en Druzische dorpen. De huizen staan op privé-grond en veel mensen bewerken hun eigen stukje grond. De laatste jaren werken veel Arabieren in de lichte industrie of in stedelijk centra. Bedoeïnen leven tegenwoordig ook een permanente nederzettingen en leven niet langer als nomaden.

Meer over Israël is te lezen in mijn special Wetenswaardigheden over de Israëlische samenleving .