Meidenmarkt in Schoorl (NH) op Tweede Pinksterdag

Op Tweede Pinksterdag is het zover. Dan vindt op het Klimduin bij Schoorl de jaarlijkse Meidenmarkt plaats. Deze aparte traditie bestaat al meer dan 400 jaar. De geschiedenis gaat in ieder geval terug tot 1573. De lokatie van het tafereel is de hoogste van de drie duinen/zandheuvels binnen het Noordhollandse dorp, namelijk 50 meter hoog.

Schoorl in Noord-Holland

Schoorl is een dorp in Noord-Holland. Het bestaat al zeker 1000 jaar. In de tiende eeuw stond het bekend als Scoronlo. In 1094 werd het Scorla en in 1390 noemde men het Scorle. Later verbasterde dit tot Schoorel (1694) en tegenwoordig Schoorl. In het woord Schoorl zijn het Engelse "shore" (kust) en het oudhollandse "lo" te herkennen. Lo verwijst weer naar bos (denk aan Paleis 't Loo bij Apeldoorn). Het Engelse "shore" is weer afgeleid van het Germaanse (Middle Dutch) "schore." Aldus bos(gebied) aan de kust.

Schoorl was tot 1 januari 2001 een zelfstandige gemeente. Nadien valt het dorp onder andere met Egmond onder de gemeente Bergen. Schoorl heeft net als Egmond een verbinding met de zee: Schoorl aan Zee. Evenals Bergen is Schoorl een echt kunstenaarsdorp. Veel beeldhouwers, dichters, schilders en schrijvers wonen er of hebben er gewoond, onder andere Jan van Scorel. Schoorl heeft ook de breedste en hoogste duinen van Nederland. Het meest in het oog springend van het 1800 hectare grote duingebied is de Klimduin. Aan de dorpskant ligt het meest steile gedeelte. Naast een toeristisch wandelgebied is dit het jaarlijkse toneel van de Meidenmarkt en wel op Tweede Pinksterdag.

De geschiedenis van de Meidenmarkt

In de zestiende eeuw, namelijk 1573, is voor het eerst gerefereerd naar een soort Meidenmarkt. Ene Janus van Schagen verhaalde toen van “boertjes, spinsters en snollen die van het hooge duyn afrollen.” Sinds die periode verzamelen zich vele jongeren in de huwbare leeftijd op en rond deze plek, in de hoop een relatie daar aan over te houden. In die tijd was het bepaald geen uitzondering dat een ontmoeting op de Meidenmarkt uiteindelijk tot een huwelijk leidde.

Pinksteren is oorspronkelijk een heidens oogstfeest, een dankfeest voor de binnengehaalde oogst. Later is daar een religieuze achtergrond aan verbonden. In veel plaatsen in Nederland werden zelfs drie pinksterdagen gevierd, nu is dat alleen nog in het Zeeuwse Walcheren en Zaandam gebruikelijk (Pinksterdrie genoemd). In de middeleeuwen kende Nederland veel voorjaarsfeesten. Veel dorpen hadden de viering van de pinksterblom: de verkiezing van het mooiste meisje van het dorp. Volgens Ineke Strouken van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur waren er oorspronkelijk tijdens Pinksteren ook overal in het land "markten waar vrijgezelle jongens en meisjes samenkwamen om een partner te zoeken. Schoorl is de enige plaats in het land waar de Meidenmarkt nog echt leeft.”

Het is niet duidelijk waarom juist in Schoorl dit traditionele vruchtbaarheidsritueel is ontstaan en nog steeds wordt voortgezet. In de zestiende eeuw, voor de drooglegging en inpoldering, was de kop van Noord-Holland een drassig gebied. Schoorl moet vanwege het hoge duinlandschap zijn opgevallen. Ook staat er aan de voet van de duin al sinds mensenheugenis een café. Tegenwoordig is de kustplaats, samen met Egmond aan Zee, populair onder toeristen, maar ook als zomerse uitgaansplaats onder jongeren uit de kop van Noord-Holland. Tijdens de Meidenmarkt vloeit het bier en de jenever rijkelijk. Een huwelijksmarkt is de Meidenmarkt al lang niet meer, maar de populariteit is er zeker niet minder om geworden. De relaties die op de Meidenmarkt onstaan, moeten eerder in uren dan in jaren worden geteld.

Meidenmarkt op Tweede Pinksterdag

In principe zoeken de meiden een mooi plekje op de klimduin. De jongens verzamelen zich aan de voet van de duin. Dat begint veelal vroeg in de ochtend. Vanaf zo'n 08.00 uur komen de eerste jongeren aangewaaid. In de loop van de dag komt er veel alcohol bij kijken, zodat de durf vanzelf groeit. De meiden flirten met de langskomende jongens, die op hun beurt indruk proberen te maken. Wanneer een jongen om de hand van het meisje vraagt, is het de vraag of die wordt beantwoord. Zo ja, dan brengen zij op z'n minst enkele minuten of de dag samen door.

Er is geen officiële organisatie van de Meidenmarkt. Vandaar dat het ook moeilijk te reguleren is. Gemeentebesturen proberen er al honderden jaren greep op te krijgen, ook tegenwoordig. In 1999 liep het feest nog uit de hand als gevolg van een paar brandjes en opstootjes. Sindsdien is het ook verboden om bankstellen de Klimduin op te brengen, want die werden destijds in brand gestoken. De horeca probeert op zijn beurt te letten op drankmisbruik, terwijl de politie beter toezicht houdt op vrijende en zuipende jongeren. Na 1999 zijn de Meidenmarkten dan ook zonder noemenswaardige incidenten verlopen. Schoorl is trots op de Meidenmarkt. Het is dan ook diepgeworteld in de dorpstraditie. Volgens Ineke Strouken behoort de Meidenmarkt in Schoorl dan ook zeker tot het immateriële erfgoed van Nederland.