Verborgen racisme in ons taalgebruik

Racisme in de taal is niet altijd voor iedereen herkenbaar. De uitdrukking “jullie is jodenvolk” is voor menigeen net zo’n onschuldige standaarduitdrukking als “Joost mag het weten” of “ Hij kan praten als Brugman”. Maar -zeker van oorsprong- is de uitdrukking wel degelijk sterk antisemitisch.

Racisme in onze Taal

Racisme in taal kan hard aankomen, zeker voor degenen die tot het betreffende ras of volk behoort, waar de uitdrukking van origine tegen is gericht. Menigeen heeft echter vaak geen flauwe notie dat zijn/haar opmerking zo’n kwetsende uitwerking op anderen kan hebben. Dat komt omdat het racistisch gehalte van de uitdrukking niet altijd wordt beseft. Een goed voorbeeld daarvan is de uitdrukking “Jullie is Jodenvolk” . Deze venijnige reactie wordt soms gebruikt als mensen iets voor de voeten is geworpen in de geest van: “Daar hadden jullie voor moeten zorgen” of "Waarom laten jullie dat zo uit de hand lopen". Maar degenen die de uitdrukking nu gebruiken weten vaak niet dat de opmerking vóór 1945 werd gebruikt om aan te geven dat je nette mensen niet met “jullie” doch uitsluitend met “U” hoorde aan te spreken, en dat je uitsluitend minderwaardige Joden met “jullie” mocht aanspreken. Een variatie hierop is: “Jij is een Jood”.

Zo zijn er meer uitdrukkingen en woorden, waarbij we moeten stilstaan, want het is natuurlijk niet leuk als we een oud Indonesisch moedertje onbedoeld kwetsen, omdat we het in haar nabijheid per ongeluk over “ een blauwe” of spleetoog hebben als het gaat over iemand van Aziatische afkomst. En het komt ook niet fijntjes over om het over “die Neger” te hebben, omdat veel Surinaamse mensen dat eveneens als denigrerend ervaren. (Het woord Neger zou van negeren afkomen).

Neger en Jood

Het is opmerkelijk dat oorspronkelijk correcte woorden in de loop der tijd een negatieve lading krijgen waardoor we het beestje op gegeven moment niet meer bij de naam kunnen/durven noemen. "Ben jij een Jood (Jodin)?" is een vraag die we eigenlijk aan niemand durven te stellen, waarschijnlijk omdat het woord Jood vaak vooraf werd gegaan door het onplezierige “vuile” of “gierige”. Het woord “Jood” of “Neger” krijgt dan zowel bij de spreker als luisteraar een harde confronterende bijwerking. En dat omzeilen we door aan de persoon te vragen of hij Joods is of nog voorzichtiger: van Joodse komaf. En we hebben het natuurlijk over "die donkere" jongen, aan wie we trouwens niet hoeven te vragen of hij van “donkere komaf” is.

Racistisch en discriminerend taalgebruik

Ook als geen donker meisje het kan horen en in de verste verte geen Turkse Jongen te bekennen valt, is het dom en kwetsend in onze multiculturele samenleving denigrerende opmerkingen over andere volken, geloven e.d. te maken. Aangezien iemands beste vriend of vriendin of moeder hedentendage niet altijd een 100% volbloed Ariër zal zijn. Het kwetsend effect is dus breder dan je denkt en raakt ook de blanke relatiekring. Maar toegegeven, het kwaad is vaak snel geschiedt en kan iedereen overkomen, want ook iemand die nooit discrimineert kan per ongeluk een Belgenmop maken, in de nabijheid van een Vlaming.

Overgevoeligheid

Hij die zonder zonde is werpe de eerste steen, is een uitdrukking die je in gedachten moet houden als je een voor jou kwetsende opmerking hoort. Want wie heeft er zelf nog nooit een grap gemaakt over een andersdenkende, andere Nationaliteit, ras enz. Bedenk ook dat de opmerking meestal niet de bedoeling heeft om jou opzettelijk te kwetsen.