Journalistiek: het grafisch verwerken van het nieuws

Materieel gezien bestaat een krant uit papier dat bedrukt is met letters, foto's en andere illustraties. De manier waarop deze elementen bij elkaar gezet zijn, heet de opmaak. De opmaak bepaalt de identiteit van de krant. De opmaak van een populaire krant zal luider en luchtiger zijn dan die van een kwaliteitskrant. Een goede journalist houdt bij het maken van zijn teksten al rekening met het visuele aspect. Een journalist moet enige grafische kennis hebben om te kunnen werken.

Kennis van de letters: typografie

verschillen lettertypes

• de vorm van de schreef, wanneer het een geschreefde letter betreft
• het dik-duncontrast van rondingen en stokken
• de taillering van de stokken
• de breedte ten opzichte van de hoogte en dit mede in verhouding tot de x-hoogte

cicero
Deze heeft twaalf punten. De standaardformaten lopen in het algemeen van corps 4 tot corps 72.

modificeren
Op de meeste zetapparatuur en op pc's kunnen allerlei manipulaties worden uitgevoerd: versmallen, verbreden, schuinzetten, verlengen. Dit heet modificeren.

vrije regelval of uitvullen
Een uitgevulde regel betekent, dat zowel de linker- als de rechterkant van de kolom gelijk is. Vrije regelval houdt in dat de tekst links wordt gecentreerd, alle regels beginnen dan precies onder elkaar, maar breken op een heel woord aan het einde van de regel af, zodat 'achterin' een gerafeld beeld ontstaat. Bij rechts centreren is het omgekeerde het geval.

broodletter
Voor het gewone zetsel, de platte tekst, wordt meestal voor een rustige en gemakkelijk leesbare letter gekozen, al dan niet met schreef ter grootte van corps 9.

---

Koppen en koppen maken

de goede kop
Een goede kop is een pakkende samenvatting van het nieuws en prikkelt de lezer om de platte tekst te gaan lezen. Een kop is daarnaast ook een typografisch artistiek element. De keuze van een bepaald lettertype en de vorm geven een uitstraling die het ene gedrukte product in kwalitatieve zin onderscheidt van het andere.

---

Chapeaus, onder- en tussen koppen

chapeaus
Een hoofdkop kan worden uitgebreid met een chapeau. De chapeau is meestal mager of hoogstens halfvet. Vaak zet men een cursieve chapeau boven een hoofdkop, of andersom.

onderkop
Het is ook mogelijk een kop uit te breiden met een onderkop, eventueel in combinatie met een chapeau. Vrijwel altijd wordt een kleinere letter dan de hoofdkop gebruikt.

tussenkoppen
Tussenkoppen zijn iets groter gezette attentiewoorden in de tekst die de lezer als het ware uitnodigen verder te lezen door een kort trefwoord te geven van het belangrijkste dat in de alinea's erna wordt geschreven

grafische wetten voor koppen

• ruimte boven bericht vullen
• geen cijfers aan begin van een kop
• geen gebruik van afkortingen

Meer over journalistiek is te lezen in mijn special Journalistiek: wat is nieuws? (deel III).