De nieuwe woorden van 2008

In het boek 'Woord van het jaar 2008' zijn honderd nieuwe woorden opgenomen die het afgelopen jaar opvielen in de media. Het boek is samengesteld door Ton den Boon, woordenwatcher en hoofdredacteur van de ‘Dikke Van Dale’. Een greep uit de nieuwe woorden van 2008 laat zien dat ze 'uitgevonden' zijn om bepaalde trends en technische en maatschappelijke ontwikkelingen aan te duiden.

Aboutalisme

Zo bestaat sinds begin mei 2008 het nieuwe woord aboutalisme, naar Ahmed Aboutaleb, toen nog staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, tegenwoordig burgemeester van Rotterdam. Critici van Aboutaleb vonden dat hij te veel verantwoordelijkheden afschoof op de gemeenten. In een reactie op het woord aboutalisme, zei Aboutaleb: ”Dat kun je als een belediging ervaren, maar ook als een geuzennaam. Als staatssecretaris slecht ik barrières waar ik als wethouder in Amsterdam nog tegenaan liep. Ik ben voor de gemeenten een vooruitgeschoven post in het kabinet.”

Loktiener

Het woord loktiener debuteerde in april 2008. De PvdA stelde voor om loktieners in te zetten om slijters en supermarkten te kunnen betrappen op de verkoop van alcohol aan minderjarigen. Enkele krantenkoppen: ‘Loktiener test slijter’ (Telegraaf), ‘Loktiener is een goed idee om alcoholmisbruik aan te pakken’ (De Gelderlander) en ‘Loktiener is slecht idee’ (de Volkskrant). Ook het kabinet vond het een slecht idee en keurde het voorstel af.

Voluntoerisme

Het woord voluntoerisme circuleert vooral in kringen van bemiddelde hoogopgeleiden. Je vliegt als vrijwilliger (volunteer) naar een ver buitenland, waar je bijvoorbeeld twee weken lang hard werkt aan een school of weeshuis. Je betaalt alles zelf: de reis, het verblijf aldaar, plus een bijdrage in de bouwkosten. Niet langer geld overmaken naar een goed doel, maar ter plekke de handen uit de mouwen steken

Wildroker

Wie nu rookt op plaatsen waar dit officieel verboden is, wordt een wildroker genoemd, naar het voorbeeld van wildplasser. Nederland telde eventjes veel wildrokers in horecagelegenheden die opeens rookcafés of rookkroeg werden genoemd.

Top 10: van Swaffelen tot Zweef-tv

Begin december 2008 organiseerden Van Dale Uitgevers, in samenwerking met dagblad De Pers en Genootschap Onze Taal, de 'Woord van het jaar'-verkiezing. Ruim 16.000 mensen lieten hun stem achter op internet. Met 57% van de stemmen werd het woord swaffelen gekozen tot hét woord van het jaar 2008. Naast swaffelen zijn er negen andere woorden die de Top 10 behaalden. Ook deze woorden zijn opgenomen in het boek ‘Woord van het jaar 2008’.

1. Swaffelen
Het geslachtsdeel (van mannen) laten slingeren en moedwillig tegen een object aantikken, o.a. met het oogmerk hierdoor een ander of zichzelf op te winden. In het Vlaams is een historische voorganger aangetroffen, zwaffelen, dat ‘heen en weer bewegen’ betekent, en de Limburgers gebruikten swaffelen voor een bepaalde heupdans, maar dat dansje zal nu wel een nieuwe naam krijgen.

2. Wiiën
De Wii is een populaire spelcomputer van Nintendo. Hoe noem je het als je met dit ding gaat spelen? Wiiën! Genootschap Onze Taal heeft inmiddels een advies ingediend voor de vervoeging van dit nieuwe werkwoord: ik wii, ik wiide, jij hebt gewiid, de wiiënde kinderen.

3. Bankendomino
2008 was vooral het jaar waarin de ene bank na de andere leek om te vallen, vandaar dat men op een gegeven moment spottend sprak van een bankendomino, vanzelfsprekend naar reeksen omvallende dominosteentjes. Betekenis volgens Van Dale: een reeks faillissementen van onderling verweven financiële instellingen die stuk voor stuk insolvabel worden.

4. Gastroseksueel
Man die zijn kookkunst aanwendt om een vrouw te verleiden of te behagen. In juli 2008 meldde De Telegraaf: ‘Het aantal mannen dat via hun kookkunsten vrouwen probeert te verleiden is in opkomst. De nieuwe generatie wordt gastroseksueel genoemd. Deze mannen beschouwen koken niet als een hobby of als verplichting, maar als prestigemiddel om indruk te maken op vrouwen, vrienden en familie.’

5. Smirten
Flirten terwijl men met iemand staat te roken voor een gebouw waarin roken verboden is, bijvoorbeeld een café.

6. Hufterindex
Lijst met mensen die zeer asociaal gedrag vertonen, met name in het verkeer.

7. Duyvendakken
Iemand afrekenen op zijn of haar actieverleden. In augustus 2008 raakte (ex-) politicus Wijnand Duyvendak in opspraak nadat hij bekende in 1985 betrokken te zijn geweest bij een inbraak in het Ministerie van Economische Zaken, waarbij plannen voor nieuwe kerncentrales werden gevonden en vervolgens gepubliceerd. Tot dan toe had Duyvendak elke betrokkenheid bij de inbraak ontkend. Deze zaak leidde tot het aftreden van Duyvendak als kamerlid namens Groen Links.

8. Horroropa
Oude man die een gruwelijk misdrijf heeft gepleegd. In Nederland kwam het woord in gebruik na de berichtgeving over Josef Fritzl, een Oostenrijkse man die op 27 april 2008 op 73-jarige leeftijd werd opgepakt, omdat hij zijn dochter sinds haar 18de verjaardag (1984) had opgesloten in een kelder, sexueel misbruikte en de kinderen die uit dat misbruik ter wereld kwamen opnam in zijn eigen familie of opsloot in de kelder bij hun moeder.

9. Slaaprijden
Een auto besturen terwijl men niet goed uitgerust is. Uit oogpunt van veiligheid, heeft minister Eurlings van Verkeer en Waterstaat billboards langs de snelweg laten plaatsen: “Stop met slaaprijden!”

10. Zweef-tv
Televisiegenre waarin aandacht wordt besteed aan het paranormale. Op 5 februari 2008 kopte het Algemeen Dagblad: ‘Nederland in de ban van zweef-tv’. Ofwel programma’s met een esoterisch randje. De kijkcijfers spreken boekdelen. Lepelbuiger Uri Geller trok dat weekend opnieuw anderhalf miljoen kijkers bij SBS6. Medium Char en babyfluisteraar Derek Ogilvie zijn wekelijks goed voor ruim een miljoen kijkers op RTL4. © 2009 - 2010 Braingirl, gepubliceerd in Communicatie (Mens en Samenleving) op 10-01-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Braingirl is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Neologismen; nieuwe woorden: Neologismen zijn nieuwe woorden zoals pimpen, bimbocultuur en graaitaks. Soms zijn neologismen erg grappig: Een bijna-blootervaring betekent in je hemd staan. Dat is eigenlijk ge…
• Van Dale Woordenboek: Dikke Van Dale en online woordenboek: De Dikke Van Dale, oftewel het Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal, is zonder twijfel het bekendste Nederlandse verklarende woordenb…
• Waarom Fries een taal is en Gronings een dialect: Heeft u zich dat ook wel eens afgevraagd? Waarom is het Fries nou een taal en bijvoorbeeld het Gronings een dialect? Wat zijn de eisen waaraan een dialect mo…
• Het grootste woordenboek ter wereld: Het grootste woordenboek ter wereld is een Nederlands woordenboek. Er werd ongeveer 150 jaar aan gewerkt. Momenteel beslaat het WNT uit meer dan 40 banden. Het is ook onl…
• Taal (communicatie): Taal is een middel om te communiceren, om iemand iets duidelijk te maken. Er zijn twee soorten communicatie: verbale- en non-verbale communicatie. Bij verbale communicatie wordt gesproke…

Bronnen en/of referenties

• Ton den Boon, Van Dale Woord van het jaar 2008, 2008. ISBN 9789066489677
• www.woordvanhetjaar.nl