Journalistiek: vakbladen

Het vakblad is een vreemde eend in de tijdschriftenbijt. Een vakblad is niet vaak terug te vinden in de kiosk en lang niet iedereen kan zich er op abonneren. Er zijn talloze vakbladen, maar de meeste titels zijn bij een breed publiek onbekend. Voor de leek zijn de bladen ook onaantrekkelijk omdat het om vaak zeer gespecialiseerde artikelen gaat. Hoe kunnen deze vakbladen bestaan? Hoe dient u om te gaan met vakbladnieuws en welke speciale regels gelden bij het schrijven ervan?

De plaats van het vakblad

uitgeverswereld in twee groepen verdeeld

• de bladen voor het brede publiek (general interest)
• de bladen voor subgroepen (special interest)

onderscheid vakbladen
We onderscheiden vakbladen die zich richten op: een subgroep met een bepaald beroep, mensen uit een specifiek vakgebied of branche, lezers met gelijkgestemde, speciale interesse.

bepaald beroep
Voorbeelden zijn Arts en Auto, het Vakblad voor de Bloemisterij, FM Foodmagazine, de Graficus, de Accountant en Secretaresse Magazine.

specifiek vakgebied
Voorbeelden zijn Textilia, Binnenlands Bestuur, de Boerderij.

gelijkgestemde, speciale interesse
Voorbeelden zijn Personal Computer Magazine, Intermediair, Management team.

---

Kenmerken van het vakblad

kenmerken
Het doelgroep is specialisten. De lezers zijn deskundig op hun gebied en willen die deskundigheid op peil houden en aanvullen. Vakjargon mag/moet gebruikt worden. De artikelen zijn zeer gespecialiseerd. Journalist moet kennis hebben van het onderwerp. De onderwerpen zijn ook vaak weinig toegankelijk. Tevens is er sprake van onderbouwing met voetnoten.

cijfers, diagrammen, tabellen en grafieken
Deze komen veelvuldig voor in de klommen van een vaktijdschrift. Voor de specifieke lezersgroep van een vakblad zijn ze onontbeerlijke informatie. Ze fungeren als bewijs van een stelling.

---

Inhoud van het vakblad

vakbladnieuws
De vakbladredacteur haakt in op de interesse van de doelgroep. Het nieuws moet herkenbaar zijn voor de lezer, aansluiten bij wat er op dat moment leeft binnen het gebied waarover het blad schrijft: een onderzoek, een mening, een trend. Het nieuws kan totaal anders zijn dan hetgeen in de dagbladen staat.

human interest
Vakbladen streven naar het doorbreken van het isolement van elke afzonderlijke lezer en proberen die lezer in contact te brengen met vakgenoten. Interviews met gezaghebbende of spraakmakende leden van de beroepsgroep moge niet ontbreken.

---

Bronnen van het vakbladnieuws

bronnen

• publicaties van deskundigen in andere vakbladen, kranten of tijdschriften
• 'eigen' nieuws
• jaarverslagen, boeken en wetenschappelijk bronnen
• aanbiedingen van buitenaf (is vaak onleesbaar, moet geredigeerd worden)

---

Vakbladen en commercie

controlled circulation
De uitgever stelt vast welke lezers in aanmerking komen voor -gratis- toezending van het blad. Bijvoorbeeld: beroepsbeoefenaars, specialisten, etc. Voor de adverteerder is deze verspreidingswijze verhelderend. Het blad wordt gefinancierd uit de advertentie-inkomsten. Een voorbeeld is Adformatie.

advertenties als nieuwsbron
Advertenties in vaktijdschriften dienen zelf ook als informatiebron. Bijvoorbeeld een advertentie van een nieuw medicijn in een vakblad voor de medische wereld.

rubriek productinformatie
Het aanbieden van persberichten door adverteerders. Bij zo'n rubriek kunnen ze die min of meer verplichte kopij kwijt. Het is de kunst daarbij in neutrale bewoordingen de informatie over te brengen.

---

Wetenschapsjournalistiek

wetenschapsjournalisten
Wetenschapsjournalisten vertalen ingewikkelde materie voor een publiek van geïnteresseerde leken. Daarvoor is een zeer goede taalbeheersing nodig en het vermogen kort en bondig te schrijven. De wetenschapsjournalist moet veel tijd vrijmaken om zijn vakkennis op peil te houden. Hij moet veel wetenschappelijke publicaties lezen en regelmatig met onderzoekers en technologen praten. Hij hoeft geen expert te zijn, maar wel voldoende inzicht hebben.

Meer over journalistiek is te lezen in mijn special Journalistiek: wat is nieuws? (deel III).