Journalistiek: het maken van een tijdschrift

Voor het maken van een tijdschrift is een redactie nodig. Het vereist een uitgekiende planning en organisatie. Terwijl de tekst voor een artikel wordt geschreven, doet de fotograaf zijn werk. De vormgevers gaan meestal tegelijk aan de slag. Daarna worden de teksten gecorrigeerd. De koppen en bijschriften worden geschreven, en het blad wordt persklaar gemaakt voor de drukkerij.

De organisatie van een tijdschriftredactie

Verticale en horizontale structuur bij de opbouw van een grote redactie
Bij een verticale structuur is de tekstuele kant belangrijker dan de visuele kant: de chefredacteur staat boven de art-director. Pas nadat besloten is welke onderwerpen aandacht krijgen in het blad, wordt de art-director erbij gehaald om vorm te geven aan een thema.

In de meeste gevallen is echter sprake van een horizontale structuur. Hierbij is de nadruk op de vormgeving minstens zo sterk als op de tekst. De art-director is in deze opzet even belangrijk als de reportagechef, de bureauchef en de eindredacteur.

hoofdredacteur, art-director, eindredacteur

• De hoofdredacteur is ten eerste verantwoordelijk voor de inhoud van het blad: hij zet de koers en de beleidslijnen uit.
• De art-director is verantwoordelijk voor de visuele kant van de formule: hij bewaakt de uitstraling en stijl van het blad en geeft leiding aan de vormgevers en fotografen.
• De eindredacteur heeft de tekstuele kant van de formule onder zijn verantwoordelijkheid. Hij bepaalt de toon van het blad.

bladmanager
De bladmanager is de schakel tussen de redactie en de uitgever. Hij houdt zich bezig met de commerciële aspecten: de verkoop, de advertenties en de promotie van het blad.

fotopersbureaus
Soms is het onmogelijk om eigen fotografen in te schakelen, vooral als het gaat om internationale personen. In die gevallen betrekt men foto's van fotopersbureaus. Een ander reden is dat het goedkoper en minder omslachtig is.

---

Overlegpatronen

3 soorten redactievergaderingen

• Algemene vergadering: tijdens deze bijeenkomst wordt het laatst verschenen nummer geëvalueerd. Verder bespreekt de redactie op deze vergadering de nummers die op dat moment worden voorbereid.
• Ideeënvergadering: dit gebeurt door middel van brainstormen. Individueel kunt u dit doen door het spontaan leggen van verbanden. Zo komen er vanzelf ideeën naar boven.
• Beleidsvergadering: dit vinden een paar keer per jaar plaats met als doel alle medewerkers op de hoogte te stellen van de grote lijnen.

briefing
De chef brieft redacteuren, vormgevers en ander medewerkers. Dat wil zeggen dat zij afspraken met elkaar maken die garanderen dat ieders aandeel aan de productie in dezelfde lijn ligt.

---

Planning

verticale planning
Dit is het maken van een planning voor de inhoud van één nummer. De vast pijlers worden afgewisseld met onverwachte elementen, zodat een aangename balans ontstaat tussen herkenning en verrassing.

raamplanning
Dit is de basisplanning die voor elk tijdschrift eenmalig is gemaakt. Steeds opnieuw moet die worden ingevuld. Voorbeeld vaste onderwerppijlers van een vrouwenblad: relaties, gezondheid, beauty, mode,
wonen, reizen, eten. Daarnaast variatie met: een special, een interview, een geschreven reportage, een fotoreportage, korte berichten, tips.

horizontale planning
Dit betreft het vooruitzien op de inhoud van een blad over een langere periode: welke onderwerpen en thema's zullen de komende tijd worden behandeld? Er moet rekening gehouden worden met de lange termijn. korte termijn, jaarplanning, actualiteit. Handig is om een datumarchief aan te leggen.

lange-termijnplanning
Dit is noodzakelijk omdat sommige onderwerpen erg veel voorbereiding kosten of seizoensgebonden zijn (kerstnummers, modetrends, etc.)

reserves
In elke planning gaat weleens iets mis. Om zulke situaties het hoofd te bieden, is het van groot belang een voorraadje reserveproducties te hebben. Veel redacties hebben om die reden enkele van persbureaus gekochte fotoreportages in voorraad.

---

De organisatie van de productie

katern
Op een drukvorm zijn een aantal pagina's van een tijdschrift weergegeven. De pagina's liggen op de drukvorm zodanig ten opzichte van elkaar, dat ze na het snijden en vouwen in de juiste volgorde liggen. De katernen kunnen worden geniet of gelijmd (ook wel gelumbeckt genoemd). Bij geniete tijdschriften worden de katernen in elkaar geschoven en in de rug vastgeniet, bij gelijmde worden de afzonderlijke katernen op elkaar gelegd en aan elkaar gelijmd.

Meer over journalistiek is te lezen in mijn special Journalistiek: wat is nieuws? (deel III).