Taal: veel meer dan praten alleen

Hoe vaak flappen we er niet achteloos uit wat we op dat moment denken, zonder ons zorgen te maken over hoe dat op de ander overkomt? Vaak gaat het goed, maar vooral bij mensen die ons niet goed kennen kunnen gauw misverstanden ontstaan. Ze kunnen onze woorden verkeerd interpreteren terwijl wij ons van geen kwaad bewust zijn. Daarom is het goed te beseffen wat we teweeg kunnen brengen met nonchalant geuite gedachten.

Analoog versus digitaal

Bij taal kunnen we onderscheid maken tussen conventionele of digitale taal en niet-conventionele of analoge taal.
Bij conventionele of digitale taal kunnen we denken aan:

• woorden
• grammatica
• codes (binnenlopen zonder kloppen, drie keer zoenen, je schoenen uitdoen na binnenkomst)
• verkeerstekens
• gebarentaal
• morseseinen

Bij niet-conventionele of analoge taal kunnen we denken aan:

• stemgedrag (verkiezingen zijn hier niet bedoeld..)
• lichaamshouding
• lichaamsbeweging
• gelaatsuitdrukking, maar ook:
• sexe
• lichaamsgrootte
• lichaamsgewicht
• lichaamsgeur, en zelfs:
• gedrag (gul, spontaan, e.d.)
• smaak / stijl, e.d.

Interpreteren

De analoge taal is nodig om de digitale taal te kunnen begrijpen.
Digitaal: "Ik ben blij"
Analoog: de manier waarop dit wordt uitgesproken, nl.: cynisch, enthousiast, droevig of vlak.

"Dat zal ik morgen doen," lijkt een onschuldig zinnetje. Toch blijken er met gemak diverse interpretaties mogelijk. Welke jij kiest zegt misschien meer over jou dan over degene die het zegt. Het kan echter ook iets zeggen over de ervaring die je hebt met de spreker. Zo kun je tot de volgende interpretaties komen:

1. prima, dat is dan geregeld.
2. ze belooft weer wat!
3. het wordt uitgesteld.

Doe-taal

Daarnaast is er de Doe-taal: alle soorten van handelen in de doe-sfeer: koken, tuinieren, slapen, wandelen, TV-kijken, etc. Doe-taal is overwegend analoog, niet overeengekomen echter wel binnen een bepaalde gemeenschap gecodeerd:
Zij werkt niet, zij doet het huishouden, haar man is kostwinner.

Misverstanden

Misverstanden kunnen ontstaan wanneer de code niet voor iedereen eenduidig herkenbaar is:

• Vrouw klaagt over rugpijn bij het strijken, in de veronderstelling dat haar man haar erkenning zal geven voor het werk dat zij doet. Man vat het op als een roep om hulp en adviseert haar om bij het strijken te gaan zitten.
• Docent lijkt nooit tevreden. Hij geeft vaak straf en lage cijfers. Pas als hij dat niet doet weet je dat het goed is.

Analoge taal is voor velerlei interpretatie vatbaar, dus ook voor misverstanden... Bijvoorbeeld: wie dure merkkleding koopt hoort erbij. Er zijn echter vast voorbeelden te vinden waarin de drager zich van deze vooronderstelling niet bewust is.
In een goede relatie lossen misverstanden zich vanzelf op, in een slechte stapelen ze zich juist op.
Karin en Karel zijn op een fuif en vermaken zich ieder afzonderlijk. Wat is hier aan de hand? Is er wel iets aan de hand?
a Ze laten elkaar vrij en vertellen elkaar na afloop wat ze hebben meegemaakt.
b Ze zijn onverschillig ten aanzien van elkaar en hebben elkaar niets meer te vertellen.

Meta communicatie

Praten over - meta communicatie - is noodzakelijk maar ook gevaarlijk!
Praten over een misverstand kan de zaak nog verergeren als je op het verkeerde spoor zit:
Karel neemt een aspirientje.
b Karin: "Je hebt gisteravond teveel gedronken!"
a Karin: " Voel je je niet goed?"

Om de ander te begrijpen is het nodig dat je zo min mogelijk zelf invult maar juist open staat, luistert, en helder krijgt wat je zelf voelde naar aanleiding van wat de ander deed of zei. © 2008 - 2010 Stine, gepubliceerd in Communicatie (Mens en Samenleving) op 22-12-2008, laatst gewijzigd op 14-01-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Stine is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Digitale signaalbewerking: Een leven zonder computer en internet is niet meer voor te stellen. De explosieve opkomst van deze fenomenen kan men scharen onder de overkoepelende term digitale signaalbewerking.…
• Digitaal en analoog: De Griekse filosoof en wiskundige Pythagoras stelde al in 500 v. Christus: 'Het getal is het wezen van alles'. Tegenwoordig is een van de sleutelwoorden van onze samenleving: digitaliser…
• Menselijke communicatie: een complexe zaak: Als kind leren we praten, communiceren leren we echter niet. Terwijl communiceren veel complexer is. Veel meer dan praten alleen. We kunnen onderscheid maken tusse…
• Werkstuk: Communicatie: De meest directe vorm van communiceren is het gesprek. Je wisselt dan direct informatie uit. Je ziet elkaar dus er komt ook lichaamstaal bij kijken, ook een vorm van communicatie. Maa…
• Communiceren op niveau van je kind: Of je nu je kind wilt terechtwijzen of belonen of gewoon iets medelen: communiceren op niveau van je kind is zeer belangrijk. Dit geldt zeker voor opvoedmethodes waar empa…

Bronnen en/of referenties

• Rita Steens: Menselijke communicatie: Een zoektocht naar haar complexiteit