Journalistiek: tijdschriften in Nederland

Een tijdschrift is een gedrukt medium dat ten minste vier en ten hoogste 52 maal per jaar verschijnt. In dit artikel aandacht voor de geschiedenis van de tijdschriften in Nederland, het soorten tijdschriften, de kenmerken van tijdschriften en de doelgroepen. Ook aandacht voor de relatie die uitgevers leggen tussen aan te bieden informatie en de publieksgroep voor wie de informatie is bestemd.

Geschiedenis van de tijdschriften

Eerste tijdschrift
De Wekelycke Mercurius werd in 1654 opgericht. Het hield zich bezig met historische en politieke onderwerpen, berichten over de handel en het hof. Het ging om officiële stukken, maar ook roddel en achterklap passeerden de revue.

Andere tijdschriften die volgden waren wetenschappelijke en culturele tijdschriften, zoals Boekzael van Europe. Er kwamen ook wereldbeschouwende tijdschriften, zoals De Hollandsche Spectator; vrouwenbladen zoals Kabinet voor Mode en Smaak (voorloper van de Libelle en Margriet); vaktijdschriften zoals De Nederlandsche Lederindustrie; familietijdschriften zoals De Katholieke Illustratie.

---

Soorten tijdschriften

publiekstijdschrift
Een verzamelnaam voor bladen die door een groot publiek gelezen worden: vrouwenbladen, familiebladen, opinieweekbladen en omroepprogrammabladen.

NOTU = Nederlandse Organisatie voor Tijdschrift Uitgevers
De meeste grote uitgevers van tijdschriften zijn aangesloten bij de NOTU. Deze brengen zo'n 500 tijdschriften uit. In totaal zijn er ongeveer 5000 Nederlandse tijdschriften.

Indeling van tijdschriften in soorten

1. Actuele tijdschriften (Elsevier, HP/De tijd, De Groene Amsterdammer, etc)
2. Familiebladen (Story, Panorama, Nieuwe Revu en Het Beste, etc.)
3. Vrouwenbladen (Libelle, Margriet, Viva, etc.)
4. Omroepprogrammabladen (Troskompas, Avrobode, De Mikrogids, etc)
5. Special interest-tijdschriften (Reizen, Grasduinen, Eigen Huis & Interieur, etc.)
6. Vaktijdschriften (Schoenvisie, De Journalist, Boerderij, Slagersambacht, etc.)
7. Culturele tijdschriften (Maatstaf, Revisor, Speigel Historiael, etc.)
8. Jongerentijdschriften (Donald Duck, Muziek Express, Tina, etc.)
9. Wereldbeschouwelijke tijdschriften (Strijdkreet, De Bazuin, Socialisme en Democratie), etc.)
10. Redactioneel afhankelijke tijdschriften (Kampioen, personeelsbladen, bedrijfsorganen, vakbondsbladen, etc.)

segmentatie
In het algemeen kunnen we stellen dat er een tendens bestaat in de richting van meer gespecialiseerde bladen, die zich richten op duidelijk afgebakende groepen mensen.

---

Kenmerken van tijdschriften

kenmerken

• actualiteit (uitleggen van actuele gebeurtenissen, commentaar geven, nieuwe voorjaarsmode, autotest, bekende gebeurtenissen zoals Kerst, Koninginnedag etc.)
• selectie (wat is interessant voor de lezer?)
• vormgeving (veel beelden)
• functie: informatie en ontspanning
• binding met de lezers (tijdschrift als vriend)

---

Doelgroepen

doelgroep
Elk tijdschrift richt zich op een specifiek deel van de bevolking, een groep met een bepaald interessegebied.

demografische gegevens
Uit demografische gegevens kan een tijdschriftmaker een bepaalde groep destilleren. Zo weet hij precies voor wie hij schrijft.

lifestyle-onderzoek
Dit is onderzoek in het doen en laten van doelgroepen. Er wordt gekeken naar voorkeuren, gedragingen en houdingen, zoals vrijetijdsbesteding, het gebruik van producten en het uitgavenpatroon. Zo zijn er yuppies, cocooners of combivrouwen.

ijkpersoon
Dit is één duidelijk omschreven lezer of lezeres, die dient als criterium bij de afweging: is deze persoon geïnteresseerd in het onderwerp dat ik in mijn blad wil brengen? De kenmerken van de doelgroep worden uitgewerkt en concreet gemaakt totdat er een 'perfecte' lezer of lezeres ontstaat. Dit kan ook met een ijkgezin.

lezerskring
Het totaal van alle lezers van een tijdschrift noemen we de lezerskring. Die bestaat dus uit de doelgroep plus de min of meer toevallige lezers.

Meer over journalistiek is te lezen in mijn special Journalistiek: wat is nieuws? Deel II. © 2008 - 2010 Etsel, gepubliceerd in Communicatie (Mens en Samenleving) op 10-12-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Tijdschriften en emancipatie: Er zijn vandaag de dag ruim 200 tijdschrift titels op de markt in Nederland. Elk jaar komen er nieuwe titels bij en vallen er titels af. Hoewel de populariteit van tijdschriften…
• Journalistiek: beeldjournalistiek - infografiek: Naast de fotojournalistiek en de gewone journalistiek bestaat er ook beeldjournalistiek. Hierbij worden andere beelden geplaatst dan foto's We zullen in dit a…
• Journalistiek: freelance journalist: Freelancen spreekt velen aan. Maar hoe haal je opdrachten binnen en hoe bouw je een specialisme op? Wat zijn problemen die zich kunnen voordoen in relatie met opdrachtgev…
• Journalistiek: economische verslaggeving: Op de redactie van een krant wordt veel over economische onderwerpen gesproken. Maar er over schrijven is een andere zaak. Daarvoor is een financiële expert nodig. I…
• Het driesporenbeleid van de VRT: De technologische ontwikkelingen waar het medialandschap volop mee geconfronteerd wordt, mogen niet los gezien worden van de snel wijzigende behoeften van de mediagebruikers.…