Intervisie bij werkproblemen

Werkproblemen of werkvragen worden vaak geuit tijdens een pauze, op de gang of thuis tijdens de maaltijd. Vaak ook helemaal niet. Dan komt er geen oplossing, je kunt je problemen niet voorleggen voor advies aan een aantal collega’s en je leert niets over je eigen werkaanpak, oplossend vermogen en communicatiepatronen. Bij intervisie gaat het over een werkprobleem dat voorgelegd wordt aan een aantal collega’s met de vraag het probleem te analyseren en van een advies te voorzien.

Hendriksen (2000) van het begrip intervisie samen. Hij stelt dat onder intervisie wordt verstaan:

• Onderlinge advisering ten aanzien van werkproblemen
• In een leergroep bestaande uit gelijken
• Die, binnen een gezamenlijk vastgestelde structuur,
• Tot oplossingen tracht te komen (in de zin van gedragsverandering ten opzichte van de probleemsituatie)
• In een autonoom, ervaringsgericht proces.

Intervisie kan spontaan ontstaan. Er is bij intervisie geen professionele begeleider, maar dat wil niet zeggen dat er geen sprake is van leiderschap. De intervisiegroep wijst zelf per bijeenkomst iemand aan die het gesprek leidt. De taak van de gespreksleider is vooral ervoor te zorgen dat het gesprek niet ontaardt in door elkaar en langs elkaar pratende deelnemers. En natuurlijk ook om in de gaten te houden dat het gesprek verloopt volgens de basisstructuur die afgesproken is. De groep is zelf verantwoordelijk voor het eigen leerproces. De basisstructuur van een intervisiebijeenkomst ziet er als volgt uit:

• De intervisie begint met het verzamelen van problemen. Iedere deelnemer zoekt in zijn situatie een probleem waarmee hij op zijn werk is geconfronteerd hij kan het beste een probleem kiezen dat actueel is of een probleem waar hij erg mee zit. Dat maakt de intervisie productiever en zinvoller.
• Uit de verzamelde problemen kiest de groep nu een probleem om dat te bespreken. De reden om een bepaald probleem te kiezen kan variëren. Een probleem kan urgent zijn, omdat de probleemsituatie zich snel voor gaat doen.
• Het probleem moet nu helder geformuleerd worden. Daar doet de hele groep aan mee.
• Als de probleeminbrenger heeft aangegeven dat zijn probleem precies zo geformuleerd is als hij bedoelt, kunnen de deelnemers vragen gaan stellen. Zij onderzoeken als het ware het probleem om er een zo duidelijk mogelijk beeld van te krijgen. Het haat er niet om te horen wat de verklaringen van de probleeminbrenger zijn, maar om feitelijke gang van zaken van de probleemsituatie.
• Tijdens het onderzoeken en analyseren van het probleem wordt al vaak duidelijk waar precies de beslissende momenten van het probleem zitten en wat de mogelijke alternatieven zijn voor het handelen.

Incidentmethode

Een andere mogelijkheid om intervisie te houden is aan de hand van de incidentmethode. De incidentmethode is een eenvoudige en strak gestructureerde methode die erop gericht is actuele problemen, terugkerende problemen of problemen die in het nabije verleden hebben gespeeld, te bespreken aan de hand van gebeurtenissen.
De kennis en ervaring van alle deelnemers kunnen worden benut, terwijl vrijblijvendheid wordt voorkomen.
De incidentmethode volgt een strakke structuur waar niet van mag worden afgeweken:

• Introductie en keuze van het incident. Een incident is een kleine gebeurtenis uit de beroepspraktijk. Het moet echt gebeurt zijn.
• Schetsen van de probleemsituatie. De inbrenger brengt zijn gebeurtenis weer in, alleen nu wat uitvoeriger.
• Noteren van vragen om informatie.
• Informatieronde. De deelnemers stellen informatieve vragen aan de inbrenger. Het is niet de bedoeling dat gevraagd wordt naar de mening van de inbrenger of de afloop van de gebeurtenis.
• Analyse van de situatie. De deelnemers bespreken hoe zij de situatie zien, welke oorzaken of aanleidingen de gebeurtenis heeft, wat de rol van de inbrenger is en hoe de omgevingsfactoren waren.
• Standpuntbepaling door de groep. De deelnemers bepalen wat zij de beste actie achten bij deze gebeurtenis.
• Wat deed de inbrenger.
• Afsluitende discussie
• Evaluatie.

Balint-methode

Nog een andere mogelijkheid om een groepsreflectie te houden is de Balint-methode.
Met de Balint-methode komt men tot de oplossing van problemen door opeenvolgende fasen strak van elkaar te scheiden. Dat biedt leermogelijkheden en maakt de methode ook bruikbaar in situatie die wat minder veilig zijn.
Karakteristiek voor de Balint-methode is het strak scheiden van de fasen. Om dit aan alle deelnemers goed duidelijk te maken, is het zinnig om hen, zeker de eerste keer de structuur te vertellen en het doel aan te geven alvorens met de methode te gaan werken. De Balint-methode is volgens de volgende stappen ingedeeld:

• Problemen verzamelen.
• Interesse kweken.
• Probleemkeuze
• Gespreksleider kiezen
• Probleem voorstellen
• Associëren. Alle luisteraars nemen even de tijd om hun eerste associaties op te schrijven bij deze voorstellen van zaken.
• Beeld vormen. Daarna wordt de tijd gegeven aan de luisteraars om informatie te vragen.
• Factoren analyse. De gespreksleider let er ook op dat er enig zicht komt op de belemmerende en de bevorderende factoren.
• Oordelen individueel. Alle groepsleden schijven hun eigen advies en idee op.
• Oordeelsvorming in de groep. Er kan gekozen worden om de adviezen direct mondeling te geven aan de probleeminbrenger. Of er kan gekozen worden om de adviezen en ideeën in subgroepen te bespreken.
• Besluit vormen.

© 2008 - 2010 Rvs1988, gepubliceerd in Communicatie (Mens en Samenleving) op 29-10-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Rvs1988 is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Socratische Intervisie bruikbaar bij visieontwikkeling: Waarin onderscheidt socratische intervisie zich ten opzichte van andere intervisiemethoden? “Niet één iemands professionaliteit staat centraal, maar ie…
• Coachingsplan voor een Jeugdleiderteam: Het is belangrijk dat vrijwilligers structureel en vitaal het jongerenwerk kunnen blijven en willen doen zonder dat er stagnatie optreedt. De motivatie van de werkers…
• Coaching binnen het bedrijf of onderneming: Voor wie is coaching geschikt binnen een bedrijf of onderneming? Is coaching geschikt voor medewerkers met burn-out en werkstress? Is coachen een oplossing voor pe…
• Professioneel werken, normen en waarden: Ik merk dat je als begeleider van mensen met een lichte verstandelijke beperking wekelijks met mijn gekozen dilemma te maken krijgt. Ik ervaar dat bij bezoeken aan ve…
• Catechesepastoraat: Met het oog op het welzijn van jongeren is het belangrijk dat het jongerenpastoraat als een 'vangnet' om jongeren heen staat. Bij het maken van een methode voor jongerenpastoraat is het b…