Journalistiek: genres binnen de journalistiek

Er zijn verschillende genres binnen de journalistiek: nieuwsbericht, nieuwsartikel, verslag, reportage, feature, recensie, column, serviceverhaal, interview, portret, profiel, necrologie, tien-puntenverhaal, spiegelverhaal en dagboek. In dit artikel aandacht voor de verschillen tussen al deze vormen. Voor een journalist is het belangrijk om voor het schrijven na te denken over de vorm.

De overeenkomsten en verschillen in journalistieke teksten

overeenkomsten tussen journalistieke teksten

1. Elke journalistieke tekst handelt over een bepaalde actualiteit.
2. De opbouw van de tekst. In het begin moet de schrijver duidelijk maken wie wat zegt, waarom, waar en wanneer. De alinea's moeten aflopend van waarde zijn.
3. Het taalgebruik van de teksten. Als het goed is staan er nauwelijks of geen lijdende vormen in de teksten. Het taalgebruik is eenvoudig.

verschillen tussen de journalistieke teksten
Verschillen zijn het onderwerp, het belang van het onderwerp, het lezerspubliek, de nieuwswaarde, etc. Deze bepalen de keuze van het genre.

---

Genres binnen de journalistiek

nieuwsbericht
Een nieuws bericht is kort. Er staat geen analyse of commentaar in. Er staan één of meer feiten in waarvan de journalist aanneemt dat deze onbekend zijn bij het publiek.

nieuwsartikel
Dit is een langer bericht. Er staan meer achtergronden in. Ook worden vaak citaten gebruikt. De alinea's hebben een aflopende nieuwswaarde.

verslag
Een verslag heeft als kern een nieuwsfeit van de dag. Het wordt echter uitgebreid met een achtergrond en aanschouwelijk gemaakt door eigen waarneming. Dit mag echter niet te ver worden doorgevoerd; er mag geen eigen mening worden gegeven. Het gaat meestal om agendawerk zoals een rechtbankzitting of een vergadering van de gemeenteraad.

sportverslagen
Hierin mag wel de mening van de journalist naar voren komen.

reportage
Een reportage gaat over een vrij onderwerp, dat op een directe of indirecte manier in de actualiteit staat. De journalist treedt hierbij op als ooggetuige. Hij moet beeldend schrijven. Meestal staat er een mens of staan er mensen centraal in een reportage. Het gaat om een aparte situatie. De journalist moet niet in de ik-stijl schrijven.

feature
Een feature is een verslagvorm die niet direct is gekoppeld aan de actualiteit. In een feature krijgt de journalist alle ruimte; hij kan een onderwerp echt van alle kanten belichten en het is dus dankbaar werk om een feature te schrijven.

recensie
Recensies zijn informatieve teksten over een boek, film, ballet, toneelstuk en dergelijke. Een recensie is een betoog. Er wordt een onderbouwde mening gegeven over de voorstelling of het boek.

column
Moderne columns zijn meestal meer maatschappij- dan mensbetrokken. Meestal zijn columnschrijvers giftig op alles in hun omgeving: het tegendraads zijn.

serviceverhaal
Dit zijn teksten waar de lezer iets mee kan doen: ze geven informatie over huizen kopen, auto's onderhouden, fietsen repareren, verkoudheid bestrijden en dergelijke.

interview
Een vraaggesprek met één of meerdere personen.

portret
In een portret, evenals in een profiel, staat een persoon centraal. Het is een tijdloze schets van iemand. Het gaat meestal om mensen die door hun functie een bepaalde invloed hebben op de wereld om hen heen.

profiel
Hierbij staat de actuele gebeurtenis centraal en de handelende persoon staat (even) in het nieuws.

necrologie
Een necrologie wordt gemaakt als een bekend persoon overleden is. Zijn bijdrage aan de samenleving wordt onder woorden gebracht.

tien-puntenverhaal
In een overzicht worden de tien belangrijkste aspecten van de zaak naar voren gebracht. Dit biedt de mogelijkheid om een saai en uitgekauwd onderwerp op een frisse, originele manier te brengen. Een variatie hierop is een rapport: bijvoorbeeld cijfers geven aan een aantal pretparken.

spiegelverhaal
Deze vorm is bij uitstek geschikt als er duidelijk twee kampen te onderscheiden zijn: een voor- en een tegenstander.

dagboek
De journalist kan een dagboek bijhouden. De tekst staat meestal in de ik-vorm, hoewel de hij/zij-stijl niet verboden is. Het resultaat is een zeer persoonlijk verslag.

Meer over nieuws is te lezen in mijn special Journalistiek: wat is nieuws?