Journalistiek: nieuwsselectie en nieuws bewerken

De journalist selecteert nieuws volgens een stappenplan. Het nieuws ondergaat een hele rits bewerkingen voor het in de krant verschijnt. Een journalist kan niet zomaar schrijven wat hij wil. Bovendien staan artikelen op vaste plekken in de krant. De plaats van een bericht en de manier waarop het in de krant komt, wordt zorgvuldig uitgekozen. Het is belangrijk nieuws te onderscheiden op objectieve en subjectieve criteria.

Nieuwsselectie

krant als bakermat
De krant was het eerste medium en daarin heeft de journalistiek zich ontwikkeld. De producten van het journalistieke werk waren voor het eerst in de krant te zien. Journal betekent zowel in het Frans als het Engels krant.

objectieve criteria voor nieuws

nieuw
actualiteit
belang voor de lezer
afwijking
afstand
omvang van het feit
bekendheid
de eerste of de beste

werk journalist

checken
gegevens verzamelen
twee bronnen
hoor en wederhoor: commentaar vragen
de balans opmaken (hoe hard is het nieuws?; hoe betrouwbaar is de bron?)
schrijven

checken
De eerste en belangrijkste stap in het journalistieke werk is het controleren. Voortdurend vraagt een journalist zich af of de informatie wel klopt. Vaak is een double-check noodzakelijk.

invalshoek
Bij onderwerpen die vaak in het nieuws komen, proberen journalisten steeds weer andere, originele invalshoeken te bedenken. Zo krijgen lezers steeds weer een ander verhaal te lezen en komt ook andere informatie boven tafel.

geen familielid of vrienden interviewen
Het is not done om familieleden of vrienden te interviewen. Doet de journalist dit wel dan heeft hij de schijn tegen bevooroordeeld te zijn. Het is verstandig altijd een paar verschillende mensen te interviewen, om uiteenlopende meningen te horen.

bevestigen
Het is zaak om bepaalde beweringen te bevestigen. Stel dat een examinator vertelt dat het CBR hem dwingt om hem extra dagen te laten werken, dan moet de journalist bij het CBR navragen of dit klopt.

geen anonieme bronnen
Een krant of ander medium gebruikt liever geen anonieme bronnen omdat:

zij niet zeker weet of het waar is wat de bron beweert;
het vermelden van de bron de betrouwbaarheid van het medium vergroot.

hoor en wederhoor
Dit wil zeggen: iemand heeft het recht om zich tegen beschuldigingen te verweren. De journalist vraagt naar de tegenpartij om commentaar. Zou de journalist geen wederhoor plegen dan wordt de tegenpartij op een onheuse manier bejegend. Al de beschuldigingen eenmaal in de krant staan, kan de tegenpartij zich niet meer verdedigen.

De balans opmaken van het nieuws

3 zaken bij de balans opmaken waar de journalist rekening mee houdt

Hoe betrouwbaar is de bron?
Hoe hard is het nieuws? Klopt het?
Wat is het belangrijkste element in het nieuws?

belang van de bron
De journalist moet zich steeds afvragen welk belang de bron heeft bij het vertellen van het verhaal. Het kan zijn dat de bron uit is om iemand een hak te zetten.

bewerken van een artikel

inkorten
aanvullen
herschrijven
koppen en tussenkoppen maken

inkorten van een artikel
Van belang is dat een journalist het artikel inkort wanneer het te lang is. Wanneer er veel belangrijk nieuws is zal de redacteur artikelen moeten inkorten.

oprollen van een artikel
Een goed artikel kan vanaf de onderkant worden ingekort. Het belangrijkste staat immers bovenin. Dit heet het bericht van onderaf oprollen.

indikken van een artikel
Lezers houden over het algemeen niet van lange verhalen. Daarom schrijven journalisten vaak korte stukken. De informatie blijft hetzelfde maar wordt minder uitvoerig beschreven. Dit heet indikken.

aanvullen van een artikel
De lezer mag niet met vragen blijven zitten. De redacteur verlangt dan ook van de verslaggever dat hij volledige informatie geeft. Een stuk moet ook worden aangevuld wanneer intussen nieuwe informatie beschikbaar is.

omgooien van een artikel
Het kan zijn dat de journalist niet de juiste volgorde van belangrijkheid heeft gehanteerd voor het artikel. Het verhaal moet dan worden omgegooid zodat het belangrijkste nieuwsfeit bovenaan staan.

lading dekken - het gebruik van koppen
De journalist dient goede koppen te kiezen die de lading dekken van de informatie die volgt. Gebruik actieve koppen, dus geen lijdende vorm. Ook moeten de koppen zonder spel- en stijlfouten zijn. Bovendien zijn raadselachtige koppen niet informatief genoeg. Vermijdt deze dus.

het gebruik van tussenkoppen
Een journalist gebruikt tussenkoppen als welkome onderbreking van het verhaal. De tussenkoppen bestaan meestal uit één woord.

Plaats van het artikel in de krant

volgorde van de pagina's
De volgorde van de pagin'a van de krant ligt vast. Op de voorpagina staat het belangrijkste nieuws. Daarna volgen (per krant verschillend) binnenlandsnieuws, buitenlandsnieuws, economie en sport. Regionale kranten hebben nog een paar pagina's met streeknieuws.

opening van de voorpagina
Links bovenaan staat het belangrijkste nieuws. Daarna volgen in volgorde van belangrijkheid de andere artikelen van boven naar beneden.

hoe ziet de voorpagina eruit?

titel: naam van de krant;
het oor: hierin staat wat voor nieuws er morgen komt;
colofonregel: zakelijke informatie over de krant;
inhoudsbalk: hierin staat wat binnen in de krant verwacht kan worden;
chapeau: een grote bovenkop;
dateline: hierin staat waar het nieuws vandaan komt;
byline: hierin staat wie het stuk geschreven heeft;
lead: de eerste alinea waarin het belangrijkste nieuws uit het stuk staat;
platte tekst: de rest van het artikel;
foto: bij de foto staat het onderschrift en de foto-credit;
kader: hierin wordt extra informatie gegeven.

hoe ziet de binnenlandpagina eruit?

vierkolommer: de berichten zijn over vier kolommen verdeeld;
byline: hierin staat wie het stuk heeft geschreven (cursief gedrukt);
broodletter: de standaardletter die door een krant gebruikt wordt;
onderkast en kapitaal: gewone letters en hoofdletters;
foto-kop: een foto die opzichzelf staat en niet bij een artikel hoort;
vrije regelval: een stuk tekst die dient als de tussenkoppen en de witregels om een artikel minder grijs te maken.

Meer over nieuws is te lezen in mijn special Journalistiek: wat is nieuws?

© 2008 - 2010 Etsel, gepubliceerd in Communicatie (Mens en Samenleving) op 27-09-2008, laatst gewijzigd op 03-10-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

Journalistiek: nieuwsgaring - hoe vergaar je nieuws?: Via journalistiek vergaren we op systematische wijze informatie en verspreiden we die informatie met een bepaalde regelmaat met behulp van massamedia. In…
Journalistiek: de Nederlandse dagbladpers - historie: Om de organisatie van de dagbladjournalistiek te begrijpen is het zaak kennis te hebben van de historische achtergronden. Hoe zijn dagbladen ontstaan? We…
Observeren, je doelgroep kennen: Observeren is een belangrijke tool in het pedagogisch werk. Als SPW' er signaleer je, observeer je en begeleid je. Je doelgroep kun je zonder observaties niet goed begeleiden…
Journalistiek: hoe is een dagbladredactie georganiseerd?: Bij de redactie van een dagblad werken allemaal journalisten. Maar ze doen niet allemaal hetzelfde. Naast de term 'journalist' wordt vaak de term 've…
Nieuws: wat haalt wel of niet de krant?: Wat is nieuws en wat niet? Wie beslist wat belangrijk genoeg is? In de journalistiek is niet één iemand die het bepaald, maar zijn er vaak een aantal factoren waarvan…

Reageer op het artikel "Journalistiek: nieuwsselectie en nieuws bewerken"