InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Communicatie > Natuurreligie: Wicca

Natuurreligie: Wicca

Wicca is een religie, een religie dat vooral gericht is op de natuur. In deze religie wordt niet alleen de God erkend maar ook de Godin, moederaarde. Het is een zeer oud natuurgeloof dat vertaald is naar het nu. Daarom word het ook wel Moderne Hekserij genoemd. De term hekserij is zeer misleidend en daarom denkt men vaak dat het met duivel aanbidding te maken heeft of een vreemde sekte is. Maar dit is absoluut niet het geval. Wicca is een van de mooiste religie's die ik ben tegen gekomen.

Wicca

Wicca wordt ook wel Moderne Hekserij genoemd. Maar dit is niet zomaar een manier om magie te bedrijven, het is meer een natuurreligie waarin een Godin en een God vereerd worden. De Godin vertegenwoordigt het vrouwelijke, de aarde, het voedende en vormgevende, maar ook de afbrekende kracht die de natuur terug brengt tot een periode van rust en herstel.
De God is het mannelijke, de kracht die steeds opnieuw de cyclus van de natuur in gang zet. Wicca omvat het ontwikkelen van magische en paranormale krachten, maar wel hand in hand met de wijsheid om deze krachten goed te gebruiken!
Ondanks het traditionele beeld kunnen zowel vrouwen als mannen heks zijn.


Liever word de naam heks eigenlijk niet gebruikt want die kan bij de eerst kennismaking misleidend zijn. Daarom word de naam wicca gebruikt en kun je daaraan je eigen toelichting geven. De naam Wicca is afgeleid van het Oud-Engelse woord wica dat mogelijk de Wijze betekende. Het groeiende milieubewustzijn in de moderne wereld maakt Wicca alsmaar aantrekkelijker. De natuur is dan ook heel erg belangrijk in de Wicca of beter gezegd de natuur zelf is heilig. Het is dan ook belangrijk om goed voor de natuur te zorgen en je best te doen om hier niets te beschadigen.

Wat kan men met Wicca
Mensen wenden zich tot Wicca om verschillende redenen. Sommige zoeken kracht en kennis, anderen vanwege de rol van de Godin en weer anderen vanuit het milieubewustzijn en eerbied voor de natuur. Of ze zoeken de spirituele kant of voelen zich aangetrokken tot de magie. Dit zijn eigenlijk grof weg gezien de kanten die er zijn om Wicca te beoefenen. Met Wicca kan je al deze kanten gebruiken als daar je interesses liggen! Als dat zo is kan je besluiten om een Wicca te worden. Maar je moet er wel in geloven anders wil het je natuurlijk niet lukken.

“Als je geen verwondering voelt, het gevoel dat je een paar minuten in een onwerkelijke wereld buiten de gewone wereld kunt komen te staan niet kent, dan heb je er niets aan!”

Schreef Gerald Gardner, een van de ‘stichters’ of ‘vernieuwers’ van Wicca.
Groepen en Solo
Wicca kun je doen in een coven (groep) of solo. Maar zelfs als je je bij een coven aansluit is het goed om je rituelen zo af en toe alleen uit te voeren. Het heeft een hele speciale magie om te werken met een groep en er iets uit te zien komen dat veel groter is dan de hoeveelheid mensen die er mee doen.

Er zijn twee wegen te bewandelen in een coven verband:
  • Je kunt met een groepje vrienden een coven oprichten maar je niet bij een van de inwijdings tradities wilt aansluiten. Dit soort groepen komen veel voor in de Verenigde Staten. Die leren zichzelf dan dingen uit boeken.
  • boek der schaduwen
  • Je kunt je ook bij een meer georganiseerd covenverband aansluiten dit word vaak traditionele initiatiehekserij of Britse hekserij genoemd. Deze coven maakt wel deel uit van een inwijdingstraditie.

Er zijn ook twee verschillende wegen te bewandelen als solo:
  • Dit is de traditionele heks, ook wel wijze vrouw, wijze man of kruidenvrouw genaamd. Deze vorm heeft minder vaak te maken met rituelen maar met de natuur, het is handig om kruidenkennis te hebben en enthousiasme voor tuinieren.
  • Of je beoefend hekserij met behulp van boeken. Je bent geen lid van een coven maar doet wel ongeveer hetzelfde.

De geschiedenis

Wie heeft het bedacht?
Een van de oprichters of beter gezegt ‘vernieuwers’ van de Wicca is Gerald Gardner. Hij is geboren op 13 juni 1884. Hij had heel erg last van astma en moest van zijn vader veel reizen! Hierdoor zag hij veel van de andere culturen.
Hij trouwde in 1927 met Donna Rosedale een dochter van een predikant. Zij gingen samen terug naar Engeland en daar bleven ze samen tot haar dood in1960.

Op zijn reizen heeft hij ook veel belangstelling gekregen voor oude ruïnes, huizen en tempels. De mystiek en de magie van het oosten fascineerde hem. Hij bezocht ook veel theaters en sloot zich aan bij de maçonnieke Fellowship of Crotona. Daar ontmoette hij Dorothy Clutterbuck een vrouw achter in de 50 en haar vrienden. Net zoals Gardner stelden zij belang in praktijken van heksen en magiërs.

Het zou nog zo’n 15 jaar duren voordat in grotere kring bekend zou worden dat op dat moment de Wicca geboren werd.
Voor 1951 was heserij nog een misdrijf en werden de heksen nog verbrand maar in 1951 word er in Engeland de Witchcraft Act opgeheven en is hekserij niet meer een misdrijf.

Gardner vermeld dan in een boek in 1954 dat heksen nog steeds bestaan en dat hekserij op het punt staat uit te sterven. De heksen vroegen hem daarom een stuk te schijven over hun religie wat hij dan ook gedaan heeft. In 1959 schreef hij een boek waarin hij uitlegt dat hekserij teruggaat tot het Stenen Tijdperk en niets te maken heeft met satanisme en zwarte missen. Dan verteld hij ook dat hij in Engeland in 1939 is ingewijd door een groep heksen in hun religie die ze Wicca noemden en in 1960 onthulde Gardner dat het Dorothy was geweest.

Doreen Valente geboren in 1922 las een artikel over heksen. Dit sprak haar heel erg aan, ze reageerde hierop en kwam zo in contact met Gardner. In 1953 heeft hij haar ingewijd en ze werd niet lang daarna de nieuwe Hogepriesteres van de coven van Gardner. Zij was degene die graag wilde dat de religie de geschiedenis in zou gaan als Gardneriaanse Wicca. Maar dan ontdekt ze dat de teksten van Gardners rituelen gewoon uit oude boeken komen en dat hij het niet altijd even nouw nam met de waarheid.

Gardner liet allemaal titels voor zijn naam zetten en beweerde dat hij ze had gekregen doordat hij op twee universiteiten had gezeten. Na zijn dood blijkt dit allemaal gelogen te zijn. De Wicca’s beginnen dan te twijfelen aan de echtheid en de waarheid van hun religie en de rituelen. Doreen zet toch door en ze ontdekt in oude dokumenten dat er inderdaad lang geleden wel een oude religie was zoals Gardner al zei.

De elementen

De elementen zijn in de Wicca heel erg belangrijk. Bij elk ritueel roep je ze aan door een pentagram te trekken waar het bovenste punt de ether is, de rechter arm is het west waar het element water bij hoort, de linker arm is het oost waar het element lucht bij hoort, het rechter been is het zuiden waar het element vuur bij hoort en het linker been is het noorden waar het element aarde bij hoort.

Alles in de schepping leeft. Mensen, dieren, planten, bomen, stenen, kristallen, moleculen en zelfs atomen hebben hun eigen bedoelingen en een eigen spirituele kracht. Zo kun je zeggen dat de aarde zelf ook leeft. Planten, dieren en mineralen werken samen op een manier dat doet vermoeden dat ze deel uitmaken van een levend wezen, een groter geheel. Binnen ons samenwerkende bestaan hebben we veel verschillende soorten energie en veel manieren om die te benoemen. Er is een oud Grieks idee dat het stoffelijk heelal bestaat uit energie in vier vormen, lucht, vuur, water, aarde. Hier buiten bestaat nog een vijfde vorm, de ether of geest.

De vier elementen

Vuur
Vuur is activiteit, dingen in gang zetten, opwinding, vermaak, levenslust en de snelheid van de pijl. Hij vernieuwt en zuivert. Vuur veranderd, vernietigt en creëert ruimte voor een nieuwe aanplant. De passie van vuur kan levenslust en creativiteit voeden. Vuur is ook een negatieve kant van angsten en dromen. Vuur de energie en warmte, warmte van liefde maar ook het verlangen tot verteren.

Dierenrientekens die verbonden zijn met het element vuur zijn: Ram, Leeuw en Boogschutter.
Water
Water is soepel, verdraagzaam en tolerant. Het overwint moeilijkheden door er een confrontatie mee aan te gaan. Water brengt tranen van geluk en ook van verdriet. Water is net zoals vuur een negatieve kant van dromen en angsten. De kracht van het water kan alles overwinnen!

Dierenriemtekens die verbonden zijn met het element water zijn: Schorpioen, Vissen en Kreeft.
Lucht
De lucht kant is de kant die dingen wil leren, de nieuwsgierige kant die de ware aard der dingen probeert te doorgronden. Hij is jong, licht en energiek, Lucht kan de humor of plezier in het leven zijn.

Dierenriemtekens die verbonden zijn met het element lucht zijn: Waterman, Weegschaal, Tweeling.
Aarde
Dit is het element van het fysieke lichaam. Standvastigheid, betrouwbaarheid, uithoudingsvermogen en de bescherming zijn eigenschappen van de aarde. Aarde kan ook gierig zijn met voedsel of geld. Aarde is geduldig en kan onze vergissingen verdragen en rechtzetten.

Dierenriemtekens die verbonden zijn met het element aarde zijn: Stier, Maagd, Steenbok.

De Goden

Wicca is een heel oud geloof. We vereren de vroegste vormen van godheden zoals die ontstonden in de geest en het hart van de mensheid, de grote Moedergodin met haar metgezel, de gehoornde God. De Godin en de God kan je zien in het veranderen van de natuur, de seizoenencyclus die een echo vormt van het ritme van het heelal, creatie, rijping, verval, dood en wedergeboorte. Met iedere seizoenverwisseling vereren we het aspect van de Godin en de God dat het meest van toepassing is op die periode.

De Godin
Onze vroege voorouders maakten primitieve godinnenbeeldjes. Deze Godinnen waren stevige vrouwen met een ronde buiken. Hun organen die met seksualiteit en vruchtbaarheid samenhingen, borsten en vulva, kregen de nadruk. Ook werden bepaalde functies die te maken hebben met voortplanting, zoals het baren en het zogen, afgebeeld. Vruchtbaarheid was immers van levensbelang. In de Wicca wordt de Godin nog altijd vereerd onder haar oude namen, als Aradia, Cerridwen, Isis, Astarte, Dione, Melusine, Afrodite, Dana en Arianrhod.

Van oudsher word de Godin in de Wicca vereerd in drievoudige vorm. Als maagd die onbekend is met het moederschap, als moeder en als wijze vrouw waarvan het moederschap er op zit, de vrouw die optreed als vroedvrouw voor de moeder en die de doden aflegt.
De God
De God is in Wicca gelijk aan de Godin. Diep in de diepste grotten zijn schilderingen van de gehoornde God gevonden. Hij is de God van de jacht en het woud. Hoorns stonden voor kracht en macht en dus voor goddelijkheid. De gehoornde God verschijnt in allerlei culturen over de hele wereld. In India heet hij Parvati, de heer der dieren, hij is de Griekse Pan en de Cernunnos voor de Kelten Gehoorndegod van de jacht die in Engeland Herne genoemd word.

De verschillende rollen die de God speelt zijn makkelijk te begrijpen in de termen van de seizoenencyclus en de elementen. De God word geboren midden in de winter als zonnekind en doorloopt de levensfasen om de duisternis ofwel het centrum binnen te gaan. Vanuit de duisternis verrijst hij in het licht om weer zonnekind te worden.

Feesten in verband met de Goden
Wicca kent acht grote feesten, die beginnen met zonsondergang en doorgaan tot zonsondergang op de volgende dag.

Samhain (spreek uit: Sowen) 31 oktober - 1 november
Het jaar sluit af met Samhain (ook Halloween). Dit is het Keltische oud en nieuw, als de sluier tussen de twee werelden van het leven en dood het dunst zijn. Het is ook het feest van de dood en wedergeboorte. Het begin van de winter symboliseert de dood van de God. Voor heksen begint nu het nieuwe jaar.
Element: Water
Yule (midwinter) 21 december
Yule betekent wiel, het wiel van het jaar bereikt zijn keerpunt Dit feest is de Winter zonnewende. De kortste dag en de langste nacht, vanaf nu worden de dagen weer langer. Met Yule word een nieuw verband gesloten tussen de Godin en haar kinderen. De Godin belooft voor een nieuwe vruchtbaarheid te zorgen.
Element: Aarde
Imbolc (spreek uit: Immolc) 31 januari - 1 februari
Het is tijd van ontwaking. De Godin heeft gedaan wat ze belooft heeft met Yule, ze raakt zwanger. De natuur word ook langzaam wakker door de toenemende kracht van de nieuwe God. Het is dus het feest van de bevruchting. Traditioneel word er tijdens Imbolc pannekoeken gegeten, de ronde vorm en de goudgele kleur symboliserend de vruchtbare zon
Element: Lucht
Ostara (lente equinox) 20 - 21 maart
Dit is de eerste lente dag, dag en nacht zijn even lang. Ostara is afgeleid van de Germaanse maangodin van de vruchtbaarheid Eastre, en staat voor het nieuwe leven dat op het punt staat te worden geboren. Ostara is de belofte van de geboorte. Het nieuwe leven is er nog niet, maar de aanwijzingen zijn erg sterk te zien. De twee symbolen van Ostara zijn de haas en het ei. Eieren zijn het symbool van het nieuwe leven en vruchtbaarheid.
Element: Vuur
Beltain (spreekt uit als: Belteen enook wel geschreven als: Beltane) 30 april - 1 mei
Met dit feest word de zomer binnen gehaald. Paganisten vieren de vereniging van de Godin met de God (dit is de nieuwe God.) Het word ook weerspiegeld in de menselijke liefdesrelaties. Dit is de periode van Handvasten, het Wicca huwelijk. Het vee kan na een lange winterperiode van stal worden gehaald. Vroeger werden het dan tussen twee reinigende vuurstapels geloodst. Het feest heeft een uitgelaten karakter. De dorpelingen dansten vroeger met rode en witte linten rond de meiboom. Deze linten symboliseren het doorbreken van de maagdelijkheid. Beltain is het Keltische woord voor mei.
Element: Aarde
Litha (Midzomer) 20 - 21 juni
Dit is de langste dag van het jaar, de kortste nacht. Vanaf nu worden de dagen weer korter. De God is op zijn hoogtepunt van zijn kracht, het is een tijd van overvloed.
Element: Water
Lughnasadh (spreek uit: loenaasaa) 30 juli - 1 augustus
De God bereikt zijn oude leeftijd, maar hij is nog niet dood. Het is tevens de eerste van de drie oogstfeesten. Het oogsten van het graan is een offer van de natuur. Door dit offer wordt nieuw leven mogelijk en kan de keten van zaaien en oogsten worden voortgezet.
Element: Vuur
Mabon (herfst equinox) 20 - 21 september
De God verliest snel zijn kracht. Bij dit oogst feest worden de Goden gedankt voor de oogst, die ons door de koude wintermaanden zal helpen. Mabon is een Wales woord voor grote zoon van de moeder.
Element: Lucht

Magie

Magie is verandering bewerkstelligen, met middelen die nog niet geaccepteerd zijn door de wetenschap. Er zijn twee vormen van magie: natuur magie en het hoge magie. Hoge magie word gebruikt om onszelf tot een hoger ontwikkeld mens te maken. In de Wicca omvat hoge magie; inwijdingsriten en rituele verering om in contact te komen met het hogere bewustzijn en het ‘goddelijke’ om ons heen. Bij natuurmagie word gebruik gemaakt van de eigenschappen en van hulpmiddelen zoals kristallen en metalen, kruiden, de invloed van planten en van de maan. Dit word gedaan door hun energieën onder controle te krijgen en met hun getijen mee te stromen. Magie kan ook de macht van engelen, geesten en natuurgeesten inroepen. Wicca leunt op de eigen kennis en vaardigheden van de heks, de krachten en de menselijke geest.

Wie kan magie bedrijven
In de meeste traditionele gemeenschappen was tovenarij het voorrecht van een speciaal opgeleide deskundige, een sjamaan, medicijnman, toverdokter, wijze man, wijze vrouw of een heks. Deze functies erfden ze meestal van hun moeder of vader. Het kwam ook wel eens voor dat er mensen waren die een speciale spirituele crisis hadden doorstaan. Zij waren uitverkoren door de goden.

Echte heksen moeten zo worden geboren en niet worden gemaakt. Tegenwoordig is dit idee veranderd. Daarom wijden oude heksenmeesters buitenstaanders in hun traditie in. Mensen wenden zich vaak tot Wicca met de mededeling ‘Ik wil graag een heks worden, maar ik weet niet of ik wel magie kan bedrijven’. De ene heks is beter in het ene aspect dan een andere heks, maar iedereen is instaat een magisch vaardigheid te ontwikkelen. Het is alleen wel van belang dat je er echt in gelooft, en er voor openstaat.

Hoe bedrijven we magie
Traditionele voorwerpen die we gebruiken bij de Wicca zijn, koorden, kaarsen en wassen beeldjes. Deze voorwerpen hebben van zichzelf geen waarde maar kunnen opgeladen worden met onze eigen energie. Dit zijn nuttige hulpmiddelen, maar belangrijker zijn de innerlijke processen.

Vier belangrijke zaken zijn:
  • Visualisatie: Als je een levendige fantasie hebt zal het visualiseren je niet moeilijk vallen. Zo niet, dan moet je oefenen.
  • Concentratie: Voor magie is veel concentratie nodig. Dit kan heel moeilijk zijn, vooral als je het moeilijk vind je van de wereld af te sluiten.
  • Trance: In een trance gaan is het binnengaan van een andere bewustzijnstoestand en het betreden van een tijdloze zone. Je hoeft hierbij het bewustzijn van het nu niet te verliezen, maar je aandacht ligt elders.
  • Etherische energie: Heksen geloven al heel lang dat het lichaam energieën bezit die je helpen om bepaalde doelen te bereiken. Naast ons fysieke lichaam hebben we ook een etherisch lichaam, dit lichaam heeft een speciale energiecentra die in het Sanskriet chakra’s ofwel wielen heten. Hiermee ontvangen we energie en zenden we energie uit.

Waar kun je het voor gebruiken
Magie is een vorm van kracht, macht, wijsheid en kennis. Het is zowel krachtiger als zwakker dan de ontwetenden denken. In de Wicca word magie toegepast volgens strenge regels. Magie is geen kruk voor zwakken, geen oppepper voor gebrekkige ego’s. Het is een vaardigheid die je op een verstandige, juiste manier moet leren gebruiken. Sommige covens (groepen Wicca’s) geloven dat je magie niet voor jezelf moet gebruiken. Maar in de meeste covens mag je wel iets voor jezelf doen, als de groep dit dan goedkeurt.

Een traditionele heksengezegde luidt: ‘Doe wat je wil, zolang het niemand schaadt.’ Als je wil dat de magie effect heeft, moet je liefde combineren met gezond verstand, wereldwijsheid en spiritueel inzicht.
Voorspellen
In de Wicca wordt tegenwoordig gewerkt met parapsychologische krachten en de ontwikkeling daarvan. Het gaat hierbij om telepathie, het weten wat iemand denkt of voelt, helderziendheid, informatie krijgen over de toekomst, psychometrie, informatie over dingen te krijgen door ze aan te raken, wichelen, dingen vinden met behulp van een hanger (pendel) of een wichelroede en psychokinese, fysieke verandering bewerkstelligen door middel van geestkracht. Dit word vaak magie genoemd en al het andere worden op een hoop gegooid onder de noemer voorspellen. Magie houdt het gebruiken van innerlijke krachten in. In helderziendheid gaat het erom te leren roerloos, passief en ontvankelijk te zijn. Mensen die helderziend zijn hebben het vermogen om meer dan anderen subtiele signalen op te vangen. De scholing in de Wicca is deels bedoeld je meer bewust te maken van deze ‘zwakke’ signalen. Als je droomt, mediteert of in een ontspannen toestand verkeert zijn deze signalen sterker. Door te leren je dromen te onthouden sta je overdag meer open voor andere boodschappen van het onderbewustzijn. Dit zijn voorgevoelens, dromen en ingevingen die mensen wel ervaren maar vaak negeren.

The Witches Rune

Darksome night and shining moon,
East, then south, west then north,
Hearken to the witches' rune.
Here come I to call the forth.

Earth and water, air and fire,
Wand and Pentacle and Sword
Work ye unto my desire.
Hearken ye unto my word.

Cords and Censer, Scourge and Knife,
Powers of the Witches Blade,
Waken all ye into life.
Come ye as the charm is made.

Queen of Heaven, Queen of Hell,
Horned Hunter of the Night,
Lend your aid unto the spell.
Work my will by magic rite.

By all the power of land and sea,
By all the might of moon and sun,
As I do will, so mote it be.
Chant the spell and be it done.

The Wiccan Rede

Bide the Wiccan law we must,
In perfect love and perfect trust.
Live and let live,
Fairly take and fairly give.
Cast the circle trice about
To keep the evil spirrist out.
To bind the spell every time
Let the spell be spake in ryme.
Soft of eyes, and light of touch.
Speak little, listen much.
Deosil go by the waxing moon,
Chanting out the wiches rune.
Widdershine go by the Wanning moon,
Chanting out the banning rune.
When the lady's moon is new,
Kiss the hand to her, times two.
When the moon rides at her peak,
Then your heart desire seek..
Heed the North winds mighty gale.
Lock the door and drop the sail.
When the wind comes from the south,
Love will kiss thee on the mouth.
When the wind blows from the west,
Departed souls will have no rest.
When the wind blows from the east,
Expect the new and set the feast.
Nine woods in the cauldron go,
Burn them fast and burn them slow.
Elder be the lady true,
Burn it not or cursen you
When the wheel begins to turn,
Let the beltane fires burn.
When the wheel has turned to yule,
Light the logs and horned one rules.
Heed ye flower, bush and tree,
By the lady, blessed be.
When the rippling waters go,
Cast a stone and truth you'll know.
When you have a true nead,
Hearken not to others greed.
With a fool no season spend,
Lest ye be counted as his friend,
Merry meet and merry part,
Bright the cheeks and warm the heart.
Mind the threefold law you should,
Three times bad and three times good.
When misfortune is anow,
Wear the blue star on the brow.
True is love ever be,
Lest thy lovers false to thee.
Eight words the wiccan rede fullfill;
"An" harm ye none, do as you will!

Rule of three

Ever mind the Rule of Three
Three times what thou givest returns to thee
This lesson well, thou must learn
Thee only gets what thou dost earn!

De rule of three laat zien dat alles wat je doet drie keer terugkeert. Dit gebeurt dus zowel bij goede en kwade energie. Als je kwade energie uitstuurt komt deze bij je terug en hiermee schaad je niet alleen anderen maar ook jezelf en is steid met het laatste gedeelte van The Wiccan rede:
Eight words the wiccan rede fullfill;
"An" harm ye none, do as you will!

Merry meet,
merry part
and marry meet again
© 2008 - 2017 Uruviel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Wicca: Boek der SchaduwenTegenwoordig staat de natuurreligie Wicca, oftewel de moderne hekserij, weer erg in de belangstelling. De mondiale crisi…
Wicca een geloof, levenswijze of religieMensen zijn steeds meer op zoek naar een eigen geloof, religie of levenswijze die bij hen past. In deze artikel wordt ee…
Wat is een wiccan?Wat is een wiccan?Een wiccan is een heks die verbondenheid voelt met de natuur en het spirituele en die dit met behulp van rituelen en een…
Wicca en de GodinDe huidige wederopstand van de westerse magie, dikwijls 'wicca' genoemd, houdt rechtstreeks verband met de opkomst van h…
Wicca: heksen soortenWicca: heksen soortenZo als bij ieder geloof zijn er ook in de wikka veel verschillende stromingen. Hieronder staan de grootste beschreven. D…
Bronnen en referenties
  • Wicca: Vivianne Crowley Handboek voor Magie: Nicola de Pulford Meer Magie: Marian Green Gedichten heb ik gekregen van iemand die wiccan is en de laatste is van internet... Plaatjes: Google

Reageer op het artikel "Natuurreligie: Wicca"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Uruviel
Laatste update: 19-08-2008
Gepubliceerd: 14-07-2008
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Communicatie
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!