Omroepbestel en nieuws in de verzorgingsstaat

In het Zuid-Amerikaanse land Bolivia maakt de nieuwslezer tussen de nieuwsitems door reclame voor scheerapparaten van Philips, deodorant van Fa en kleding van Levi's. Sponsoring is een lucratieve manier om aan geld te komen, maar het kan ook een nadelige invoeld hebben op de nieuwsvoorziening. Hoe moeten de omroepen gefinancierd worden en hoe kan hun berichtgeving ons beeld van de verzorgingsstaat beïnvloeden?

Basis

Onze media moet aan twee voorwaarden voldoen:

• Persvrijheid: journalisten moeten in alle vrijheid informatie kunnen verzamelen en publiceren.
• Pluriformiteit: de bevolking moet kunnen kiezen uit een media-aanbod dat bestaat uit boodschappen met elk een verschillende identiteit of kleur. Zo kunnen lezers, luisteraars en kijkers het nieuws krijgen dat hen interesseert en de informatie vergelijken.

Uitwerking

Nederland is een gemengde economie. Kranten en tijdschriften zijn overgelaten aan de markt, maar de omroepen kennen een tweeledig of duaal omroepbestel. Er is een commerciële (zoals SBS6 en RTL) en een publieke kant (zoals NL1, 2 en 3). De commerciële zenders zijn in handen van particuliere ondernemingen die winst willen maken. De publieke omroepen zijn van de overheid die geen winst wil maken. Ze worden gefinancierd door de inkomsten van STER (reclame), belastinggeld en door uitgave van programmabladen. Alle omroepen moeten zich aan Europese regels houden wat betreft maximale reclametijd, duidelijke scheiding tussen informatie en reclame enzovoort. Naast deze regels moeten de publieke zenders zich ook nog aan de regels van de overheid houden:

• Het totaalprogramma moet minimaal 35% informatie, 25% cultuur en 25% amusement bieden.
• De STER-reclame moet gelijk verdeeld worden over de zenders.
• Billboarding ('Dit programma wordt mede mogelijk gemaakt door...') is toegestaan, maar sluikreclame is verboden en wordt met hoge boetes bestraft.

Toepassing

Elk programma is gekleurt, ook al lijkt het nog zo subjectief. Door deze verborgen boodschap en de politieke mening te achterhalen, kun je naar twee dingen kijken:

• Nieuwsselectie: welke nieuwsfeiten worden geselecteerd? Nog geen 1% van de berichten die binnenkomen, wordt uitgezonden.
• Nieuwsweergave: hoe wordt het beeld, geluid en commentaar over de geselecteerde nieuwsfeiten bericht? Je kunt je mening heel duidelijk laten zien door bijvoorbeeld de manier van filmen, monteren en de muziek die op de achtergrond klinkt.

Debat

Linkse politici vinden een uitgebreide publieke omroep noodzakelijk in een democratie, terwijl rechtse partijen meer marktwerking beter in een democratie vinden passen.