Jodendom: hoe één woord de wereld veranderde -mamash

In het tweede hoofdstuk van de Tanya, geschreven door de stichter van het joodse Chabad chassidisme, Rabbi Schneur Zalman van Liadi (1745-1812), wordt een vers aangehaald van het boek Job die de ziel beschrijft als "een deel van God boven"; er is één woord toegevoegd dat de manier hoe we over onszelf denken en ons leven verandert: mamash. Wat betekent dit?

Mamash

Mamash is één van deze rijke Hebreeuwse woorden die een simpele definitie uitdaagt. Zijn betekenis is "letterlijk", de navorsing "werkelijk?" en het materialistische "voelbaar", samen met nog een heel stel ander betekenissen afhankelijk van de context.

Niemand, zeker niet de massa, durfde te suggereren dat iedere ziel feitelijk een deel van God is! Een klein beetje geschiedenis. Eind jaren 1790 naam Rabbi Schneur Zalman de moedige stap om chassidische gedachten te publiceren, die het beschikbaar maken tot het grotere ongeletterde publiek. Deze zet leverde hem veel scepsis op en zelfs vijanden. Sommigen waren boos genoeg om hem voor de Tsaar te brengen en hem te laten opsluiten, en het was slechts door een wonder dat zijn leven werd gered en zijn leerstellingen zich uitbreidde.

Nu terug naar het vers uit het boek Job. Het blijkt nogal goedaardig; waarom de nadrukkelijke toevoeging van mamash? Wat voegt het toe en waarom de noodzaak de Schrift te 'verbeteren'? Het is met dit woord dat Rabbi Schneur Zalman veranderde de wereld.

De ziel is een deel van God

Vóór de introductie van chassidische gedachte aan het algemene publiek, waren mensen tevreden dit vers te begrijpen als een vage verwijzing naar de overeenkomsten van de ziel en zijn Schepper. Niemand, zeker niet de massa, durfde te suggereren dat iedere ziel feitelijk een deel van God is! Noch de simpele fabrieksarbeider noch de succesvolle koopman zou durven denken dat hij een deel van God in hem had. Misschien was er een arrogante geleerde die het fantaseerde als een geschenk van God, maar dat had hij verdiend, het was niet aangeboren.

Mamash verrijkt ons begrip van het vers, die radicaal zijn betekenis veranderde alsook zijn toepassing. Het is "erg letterlijk" -mamash- waar, dat elke ziel een feitelijk deel van God Zelf is. Gods oneindigheid voorkomt iedere notie van vermindering van het Goddelijke en communiceert een universele band tussen alle die het delen. En zo werd de wereld verhelderd.

Alle zielen zijn deel van God Zelf, en omdat Hij ondeelbaar is, zijn ook de investeringen van Hemzelf in Zijn gekozen schepping ondeelbaar. Noch kennis noch falen kan de essentie van de identiteit reconstrueren.

En toen kwam de uitdaging; met mamash komen verwachtingen. Weg is de berusting tot middelmatigheid. In zijn plaats is opportuniteit en vraag. Alle kwesties waarvoor we scholen achter het voorwendsel van middelmatigheid moeten nu geconfronteerd en opgelost worden.

Als we slechts zijn als het Goddelijke en niet mamash Goddelijk, kunnen we niet verwachten te vechten. Onder de oude regels was succes relatief en gereserveerd voor de gelukkigen en begaafden. Rabbi Schneur Zalman wiste die gemakkelijke, comfortabele, zelfrechtvaardigende defensie, die ons versterkte om de noodzakelijke veranderingen binnen onszelf te maken en binnen de wereld in het groot.

Dus hier is een tip; als je doel in het leven is de titel 'rechtvaardige' te bereiken', bestudeer niet de Tanya. Tanya plaatst verantwoordelijkheid en opportuniteit voor ons. Verlaat competatieve titels; druk je echte identiteit uit door jezelf te onderwerpen aan iets hoger dan jezelf, in je stuk van God -mamash.

Meer over het jodendom is te lezen in mijn special Jodendom: joodse zienswijzen (deel II). © 2007 - 2009 Etsel, gepubliceerd in Communicatie (Mens en Samenleving) op 02-12-2007, laatst gewijzigd op 08-01-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Goddelijke energie is onmisbaar - een Joodse visie: Het is gemakkelijk te zeggen dat de wereld op brandstof draait. De productie van energie vereist brandstof en zonder dit zou de wereld tot een krijsende st…
• Chabad-Lubavitcher Chassidisch Jodendom: De Chabad-Lubavitch is een filosofie, een beweging en een organisatie. Het wordt beschouwd als de meest dynamische kracht in het tegenwoordige Jodendom. De beweging k…
• Religieuze geschiedenis Joden 51: de Chassidische beweging: Beginnend als een beweging van de armen en ongeschoolden, introduceert Chassidisme Kabbala en spiritualiteit in het dagelijks leven van de Joden in…
• Boekrecensie: De revolutie der vromen - Daniël Meijers: De revolutie der vromen (1989) gaat over het ontstaan en de ontwikkeling van het chassidisme. Het behandelt de institutionele geschiedenis van deze str…
• Stichting van het Chassidisme: In 1734 (Joodse jaar 5494) werd door de Baal Shem Tov het Chassidisme gesticht. In die dagen was de leer van de Tora het enige pad van het Jodendom en de ongeletterde en niet-g…

Bronnen en/of referenties

• Baruch Epstein (Lubavitcher jood)