De kracht van de media

De media vormen zonder twijfel één van de meest machtige instituties ter wereld en zouden, wanneer men de onbetrouwbaarheid en onverantwoordelijkheid van dit medium buiten beschouwing laat, zelfs de meest machtige institutie kunnen worden.

De kracht van de media wordt onder andere zeer duidelijk gereflecteerd in de groeiende visualisering van de historische cultuur. Het zijn niet langer geschreven teksten in schoolboeken en romans die de belangrijkste bron van kennis van het verleden vormen, maar eerder de minder kennisgerichte media, als film en televisie. De kracht van de media wordt ook duidelijk wanneer belangrijke gebeurtenissen als de dood van prinses Diana of de terroristische aanslagen van 11 september zich voordoen. De terroristen zijn ervan uitgegaan dat de verschrikkelijke beelden door miljoenen mensen bekeken zouden worden. Hun boodschap zou onmiddellijk over de gehele wereld verspreid worden. Dit zijn dan ook bij uitstek de momenten waarop de wereld van de media het meeste invloed heeft op de ‘echte werkelijkheid’: het echte, normale leven lijkt even stil te staan.

Tijd en ruimte

De populaire media, als film en televisie, hebben, zeker in de laatste jaren, het proces van bemiddeling in de omgang met de wereld in een enorme stroomversnelling gezet, hetgeen heeft geleid tot een ingrijpende verandering van onze ervaringen van tijd en ruimte. Het einde van dit proces is nog lang niet in zicht. Onze ervaringswereld wordt steeds kleiner: wat ooit ver weg was in tijd en ruimte wordt zichtbaar (is letterlijk onder handbereik). Een, in mijn ogen zeer nadelig, gevolg hiervan is dat de populaire media in de loop der jaren steeds commerciëler zijn geworden. Men richt zich steeds vaker op het grootst mogelijke publiek, hetgeen zorgt voor een dominante ideologie; om de massa te bereiken worden films qua budget (waardoor bijvoorbeeld meer special-effects kunnen worden gebruikt) steeds groter, maar steeds minder inhoudelijk en minder interessant.

Eendimensionalisering

Hiernaast geeft de massa zich over aan een eindeloze televisiestroom van beeldvullende spelletjes en soaps, die ons omvormen, of inmiddels al voor een groot deel omgevormd hebben, tot ééndimensionale mensen die vragen om oppervlakkig vermaak. Het bewijs hiervoor is direct zichtbaar door simpelweg een blik op de programmering in de televisiegids te werpen. Natuurlijk zijn er wel actualiteitenprogramma’s die van meer inhoudelijke kwaliteit getuigen, maar alom bekend is dat zij slechts een kleine minderheid van het totaal aantal kijkers trekken.

De kracht van de cinema

Maar niet alleen de televisie kan een enorm krachtig medium zijn, gebleken is dat ook de cinema een enorme invloed op mensen kan hebben. Hetgeen op het witte doek geprojecteerd wordt kan onze meningen over moeilijke zaken als homoseksualiteit en rassendiscriminatie onherroepelijk beïnvloeden. Een voorbeeld is de blockbuster JAWS van regisseur Steven Spielberg uit 1975. Deze film heeft bij veel mensen een fobie voor haaien gecreëerd, waardoor strandvakanties massaal op de lange baan werden geschoven en onschuldige haaien vroegtijdig aan hun einde kwamen door buitensporige haaienvisserij. Films als JAWS maken deel uit van onze interne belevingswereld en vervullen in de hedendaagse sociale mediacultuur een onmiskenbare rol. Cinema creëert namelijk discussieonderwerpen die ervoor zorgen dat wij met andere mensen een gesprek kunnen voeren.

Conclusie

De huidige media worden er tot op zekere hoogte toe gedwongen vaker de richting van het entertainment te kiezen, waar zij natuurlijk in eerste instantie zelf medeverantwoordelijk als niet hoofdverantwoordelijk voor zijn. Het vermaken van de massa zou daarom op dit moment gezien kunnen worden als de hoofdfunctie van de media; niemand gaat meer twijfelen aan de manier waarop onze huidige maatschappij is ingericht, we geloven het inmiddels wel.

De populaire mediavormen sturen als het ware de collectieve reflectie en oefenen zo een grote invloed uit. Dit gebeurt niet door de mensen voor te houden wat ze moeten denken, maar eerder waarover ze moeten denken. De media zorgen dus voor een radicale afwijzing van bepaalde initiatieven die wellicht genomen zou worden zonder de invloed van de media. © 2007 - 2008 Johndavis, gepubliceerd in Communicatie (Mens en Samenleving) op 20-11-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Johndavis is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Omgang overheid met nieuwe media: Wie denkt aan media, denkt al snel aan televisie en Internet, de populairste vormen van media in deze tijd. Voor het laatste nieuws kan je op internet terecht, en hoef je ge…
• Wat is nou precies een HD ready televisie?: De technologie van beeld en geluid gaat verschrikkelijk snel omhoog. Zonder een ‘HD ready’ tv hoor je er al niet meer bij in de 21e eeuw zou je kunnen zeggen. Maar…
• Ontwikkeling in het Nederlandse omroepbestel: In de loop der jaren is er veel gebeurd op het gebeid van radio en televisie. In deze tijdslijn kun je zien in welke jaar er wat is gebeurd.
• Television: keep away from children, of toch niet: Television: keep away from children. Of toch niet.. Televisie werd in de begintijd van het medium in Nederland niet als verderfelijk gezien. Televisie bood…
• Hyperrealiteit en de media: Nagenoeg iedere natie en de daarbij behorende levens van miljarden mensen staan onder invloed van globalisering. De media spelen hier natuurlijk een zeer belangrijke rol in. Of de…

Bronnen en/of referenties

• Vree, Frank van. ‘De visualisering van de historische cultuur en de moderne media.’ Hollywood op straat. Amsterdam, 2000.
• Langer, John. Tabloid television: Popular journalism and the ‘other news’. Londen: Routledge, 1998.
• Bourdieu, Pierre. Distinction: A social critique of the judgement of taste. Londen: Routledge, 1984.
• Postman, Neil. Amusing ourselves to death. New York: Viking-Penguin, 1985.
• Ginniken, Jaap van. ‘Reality soap en publieke opinie.’ Reality soap. Big Brother en de opkomst van het multimediaconcept. Amsterdam: Boom, 2000.