Werken bij het Rijk: solliciteren

Wil je graag bij de rijksoverheid werken en ga je binnenkort solliciteren als beleidsmedewerker, beleidsondersteunend medewerker of projectmedewerker? Hoe gaat dat in zijn werk, en zijn er dingen waar je speciale aandacht aan moet besteden? Over het solliciteren bij de rijksoverheid kan je best wat extra informatie gebruiken, zodat je straks meer kans maakt om de baan die je wilt ook echt te krijgen.

De brief en je c.v.

Als je gaat solliciteren als beleidsmedewerker of een vergelijkbare functie, besteed dan heel veel aandacht aan je brief en je c.v., die je als bijlage bij je brief mee stuurt. Eén van de dingen dien je straks goed moet kunnen, en waar je tijdens de sollicitatieprocedure op wordt beoordeeld is of je goed kan schrijven. Dat betekent dus dat een goed opgebouwde tekst zonder spel- en tikfouten, en een korte maar krachtige boodschap, noodzakelijk zijn.

In je brief leg je de nadruk op wat jouw motivatie is en waarom jij de juiste persoon voor de functie bent, zonder te beschrijven wat je in het verleden allemaal hebt gedaan. Dat staat op je c.v. Op je c.v. Komt een chronologisch overzicht van je opleiding en je werkervaring. Maak je c.v. Niet te kort, maar besteed per functie of opleiding een aantal zinnen aan wat je taken waren, met wie je hebt samengewerkt, en wat de resultaten waren die jij hebt bereikt. Zorg ervoor dat er geen 'gaten' zitten in je c.v., want die worden direct opgemerkt. Ze vragen zich af of je onzorgvuldig bent of dat je dingen wil wegmoffelen, en ze zijn niet op zoek naar personen met dergelijke eigenschappen. Zijn er dingen die je liever niet op je c.v. Hebt staan? Bedenk een creatieve oplossing of geef een neutrale beschrijving, en geef er een positieve wending aan tijdens het gesprek. Iedereen kan soms minder succesvolle dingen meemaken, het gaat er om hoe je er op hebt gereageerd en of je er van hebt geleerd. Verwacht je dit soort vragen? Bereid je antwoord goed voor en sluit straks tijdens het gesprek je opmerkingen positief af.

De eerste selectie

Als er bij de rijksoverheid een functie wordt opengesteld, dan is er al een hele interne ronde aan vooraf gegaan. Eerst krijgen de medewerkers van het ministerie en van andere ministeries de kans om te solliciteren, dus zonder concurrentie van buiten. Als er geen interne geschikte kandidaten zijn gevonden, dan wordt de functie open gesteld voor externen. Gemiddeld komen er ongeveer 20 tot 60 brieven binnen van belangstellenden, afhankelijk van de functie. Dat kunnen er natuurlijk minder maar ook meer zijn. Zeker als het in het bedrijfsleven wat minder goed gaat, groeit het aantal sollicitanten bij de rijksoverheid.
Uit alle brieven wordt een eerste selectie gemaakt en wordt er gekeken wie de beste papieren heeft. Meestal worden er drie tot vijf kandidaten uitgenodigd voor een gesprek. De rest wordt in portefeuille gehouden of direct afgeschreven.

Het eerste gesprek

Het eerste gesprek duurt ongeveer een uur tot anderhalf uur, en je zit aan tafel met de mensen die straks het besluit nemen of jij de meest geschikte kandidaat bent. De commissie bestaat uit twee of drie personen: je toekomstige chef, een toekomstige collega en iemand van buiten de afdeling, bijvoorbeeld van een afdeling waar je veel mee moet samenwerken. Het gesprek begint met een korte toelichting op het ministerie en het werk wat er gedaan wordt en de functie. Dan willen ze natuurlijk graag wat over jou weten en of je geschikt bent voor de functie. Je krijgt meestal de gelegenheid om in een paar minuten te zeggen waarom je gesolliciteerd hebt en waarom je denkt dat je de goede persoon bent. Dan worden er vragen aan je gesteld, aan de hand van je brief, je c.v. En wat je net verteld hebt. Aan het eind van het gesprek krijg je vaak nog de gelegenheid om zelf vragen te stellen. Ga hier bewust mee om, en bereid één of twee vragen voor. Wat altijd een hele goede indruk maakt, is een vraag over de minister, bijvoorbeeld hoe het is om voor hem of haar te werken. Je geeft er mee aan dat je begrijpt dat je in een politieke omgeving gaat werken en je geeft je toekomstige chef gelegenheid om iets leuks of interessants te vertellen over het contact dat hij heeft met de minister. Want dat wordt over het algemeen gezien als het hoogste en beste wat je kan overkomen als ambtenaar en ze praten graag over het contact met 'hun' minister.

Soms wordt het eerste gesprek afgesloten met een test waarbij je moet laten zien of je iets kunt. Je moet bijvoorbeeld een brief schrijven (aan een organisatie, op grond van een notitie of een dossier) of je moet een een paar oplossing bedenken voor een fictief of een bestaand probleem.

Het tweede gesprek

Ben je door naar de volgende ronde, dan komt er over het algemeen een gesprek om te kijken of je in het team past. Je spreekt met een aantal toekomstige collega's. De sfeer is meestal meer ontspannen dan bij het eerste gesprek. Probeer te doen alsof je er al werkt, alsof je aan het praten bent met collega's. Dat komt natuurlijk en op een prettige manier zelfverzekerd over. De deelnemers aan dit gesprek adviseren de mensen van het eerste gesprek, of ze je zien zitten als collega.

Een gesprek met de directeur?

Zeker voor de wat hogere functies is het gebruikelijk dat ook de directeur of een voorzitter van een belangrijk overleg, een gesprek met jou als kandidaat heeft, voordat definitief wordt besloten of je de baan krijgt. Het is vaak een kort gesprek van een kwartier of een half uur, maar vergis je niet: het is het belangrijkste gesprek en de mening van deze persoon is van doorslaggevend belang. Bereid je daarom goed voor op dit gesprek en kleed je heel netjes aan. Een beetje zenuwachtig zijn mag, maar houd het binnen de perken. Niemand vind het fijn om iemand tegenover zich te hebben die zich niet op zijn gemak voelt. Laat je dus niet van de wijs brengen door de mooie kamer, het hoogpolig tapijt, het dure pak of de hoge functie van je gesprekspartner. Geniet er gewoon een beetje van dat je al zo ver bent gekomen en blijf jezelf. Dat is altijd het beste.

Afrondend gesprek

Ze willen je hebben. Nu is het tijd voor het laatste gesprek over de arbeidsvoorwaarden: je contract, je salaris, je werktijden, de periode waarvoor je wordt aangenomen, de eventuele proefperiode, en of een extra opleiding of cursus die je moet volgen. In dit gesprek kan je je eigen eisen en wensen op tafel leggen. Het heeft meestal geen zin om dat eerder te doen. Wees wel eerlijk en houd belangrijke dingen niet achter. Als ze een fulltimer zoeken en jij kan maar drie dagen werken, dan zeg je dat direct bij je eerste gesprek. Als ze je graag willen hebben, dan is er misschien wel wat te regelen, maar dat is niet altijd mogelijk. Je gaat niet de hele procedure door om aan het einde met onaangename verassingen te komen. Je hebt dan je eigen tijd en de tijd van de anderen verspilt.

Je kleding

Zorg dat je er tijdens alle gesprekken, goed uit ziet. Iedere werkgever verwacht van een sollicitant dat hij of zij er netjes, schoon en verzorgd uitziet. Ook de mensen aan de andere kant van de tafel kleden zich netjes als ze een sollicitant ontvangen. Dus besteed er aandacht aan, je bent niet snel 'overdressed'. Voor de dames geldt: geen decolleté, geen korte rokjes en zeker geen blote armen of benen. Een pak met een rok of broek, een smaakvol sieraad, een verzorgd kapsel en eenvoudige make-up doen het altijd goed.

Tenslotte

Niet bij alle ministeries gaat het solliciteren op de manier zoals hier is beschreven. Tijdens het eerste gesprek wordt meestal de procedure wel toegelicht. Als dat achterwege blijft, kan je er zelf naar vragen. Met vragen over procedures en vervolgstappen maak je bij de rijksoverheid altijd een uitstekende indruk. Veel succes!